Tachograf inteligentny 2. generacji w wersji G2V2 to tachograf, który sam rejestruje przekroczenie granicy oraz miejsca załadunku i rozładunku, korzysta z uwierzytelnionego sygnału Galileo i pozwala inspektorom na wstępny odczyt danych bez zatrzymywania pojazdu. Od 21 sierpnia 2023 r. muszą go mieć wszystkie nowo rejestrowane pojazdy powyżej 3,5 t i autobusy, w przewozach międzynarodowych starsze urządzenia trzeba było wymienić do 31 grudnia 2024 r. (analogowe i G1) oraz do 18 sierpnia 2025 r. (G2V1), a od 1 lipca 2026 r. G2V2 obowiązuje też w busach powyżej 2,5 t w międzynarodowym przewozie rzeczy i kabotażu. Za przewóz bez wymaganego tachografu przewoźnikowi grozi kara 10 000 zł.
Czego dowiesz się w tym artykule
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie nowości wprowadza tachograf inteligentny 2. generacji względem poprzednich modeli?
- Kiedy i w jakim tempie przewoźnicy muszą wymienić swoje urządzenia na nowe?
- Jakie funkcje i możliwości oferuje nowy tachograf w codziennej pracy kierowcy?
- Ile kosztuje wymiana, jakie błędy mogą wystąpić i jak się do tego przygotować?
- Jakie konsekwencje grożą za brak zgodności z przepisami dotyczącymi generacji 2?
- Jakie praktyczne działania mogą pomóc firmie przystosować się do zmian?
Spis Treści
- Czym różni się tachograf inteligentny II generacji od poprzednich wersji?
- Harmonogram wymiany tachografów na G2V2
- Tachografy 2 generacji w codziennej pracy kierowcy - Obsługa i integracja
- Koszty, błędy i przygotowanie do wdrożenia
- Brak tachografu II generacji - kary, mandaty i grzywny
- Tachografy inteligentne 2 generacji - Podsumowanie
- Inteligentne tachografy drugiej generacji - Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się tachograf inteligentny II generacji od poprzednich wersji?
Inteligentny tachograf G2V2 wprowadza szereg zaawansowanych funkcji, które fundamentalnie odróżniają go od wcześniejszych modeli, m. in. od modelu, jakim jest inteligentny tachograf Smart (G2V1).
Nowe urządzenia oferują nie tylko lepszą ochronę przed manipulacjami, ale również znacząco usprawniają codzienną pracę kierowców oraz kontrole drogowe.
Nowe funkcje tachografów inteligentnych II generacji - Automatyczne rejestrowanie granic dzięki systemowi GNSS
Urządzenia nowej generacji są wyposażone w odbiornik GNSS (globalnego systemu nawigacji satelitarnej), który automatycznie rejestruje każde przekroczenie granicy państwowej. Kierowcy nie muszą już zatrzymywać się, aby ręcznie wprowadzać kod kraju. System zapisuje pozycję pojazdu przy rozpoczęciu i zakończeniu pracy oraz co 3 godziny łącznego czasu jazdy.
Moduł GNSS pełni też funkcję drugiego źródła informacji o ruchu pojazdu, co ogranicza możliwości manipulacji danymi. Tachograf G2V2 korzysta z usługi uwierzytelniania sygnału Galileo (OSNMA), która pozwala wykryć próby podszywania się pod sygnał satelitarny.
Komunikacja bezprzewodowa i integracja z systemami flotowymi
Tachograf G2V2 ma ustandaryzowany interfejs ITS (Intelligent Transport Systems), najczęściej realizowany przez Bluetooth, który umożliwia bezprzewodową komunikację z zewnętrznymi systemami zarządzania flotą.
Przewoźnicy mogą dzięki temu otrzymywać w czasie zbliżonym do rzeczywistego informacje, takie jak aktualna czynność kierowcy czy prędkość pojazdu. Ułatwia to monitorowanie czasu pracy kierowców i planowanie tras.
56 dni - dłuższy okres kontroli i pojemniejsze karty
Od 31 grudnia 2024 roku kierowca musi okazać podczas kontroli drogowej dane z dnia bieżącego i 56 poprzednich dni (wcześniej 28 dni) - to wynik zmiany rozporządzenia (UE) nr 165/2014 przez rozporządzenie (UE) 2020/1054. Karty kierowcy drugiej generacji przechowują dane o aktywności z co najmniej 56 dni (karty pierwszej generacji z 28 dni). Sam tachograf przechowuje dane w pamięci przez co najmniej 365 dni.
Nowe karty kierowców z większą pojemnością
Wraz z tachografami G2V2 pojawiły się nowe karty kierowców drugiej generacji, które wizualnie nie różnią się od poprzednich, ale mają większą pamięć i zapisują m.in. przekroczenia granic oraz załadunki i rozładunki.
Starsze karty kierowców, przedsiębiorstw oraz karty inspekcyjne pozostają kompatybilne z nowymi tachografami. Pełna funkcjonalność urządzeń G2V2, jak zapis przekroczeń granic na karcie kierowcy, jest jednak dostępna tylko przy użyciu nowych kart. Więcej o kartach piszemy w artykule o karcie kierowcy i jej funkcjach.
Harmonogram wymiany tachografów na G2V2
Wymiana tachografów na inteligentne urządzenia drugiej wersji przebiegała według harmonogramu z rozporządzenia (UE) 2020/1054, czyli części Pakietu Mobilności. Trzy pierwsze terminy już minęły, czwarty obowiązuje od 1 lipca 2026 r.
Etap 1: Nowe pojazdy od 21 sierpnia 2023
Pierwszy etap obowiązuje od 21 sierpnia 2023 roku.
Od tego dnia wszystkie pojazdy rejestrowane po raz pierwszy w Unii Europejskiej, o DMC powyżej 3,5 tony oraz przystosowane do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, muszą być wyposażone w tachograf G2V2, niezależnie od rodzaju wykonywanych przewozów (także krajowych). Nie był to etap wymiany w pojazdach już używanych.
Etap 2: Wymiana G1 i analogowych do 31 grudnia 2024
Do 31 grudnia 2024 roku przewoźnicy wykonujący przewozy międzynarodowe musieli wymienić tachografy analogowe oraz cyfrowe pierwszej generacji (G1) na tachografy G2V2. Obowiązek dotyczył pojazdów zarejestrowanych przed 15 czerwca 2019 roku.
1 marca 2025 roku skończył się okres przejściowy, w którym inspektorzy stosowali pouczenia zamiast kar za brak wymiany tachografów. Od tej daty nakładane są kary finansowe.
Etap 3: Wymiana G2V1 do 18 sierpnia 2025
Trzeci etap objął pojazdy z inteligentnymi tachografami pierwszej wersji (G2V1), montowanymi w nowych pojazdach od 15 czerwca 2019 do 20 sierpnia 2023 roku.
Tachograf G2V1, mimo że nowszy od analogowych i cyfrowych G1, w pojazdach wykonujących przewozy międzynarodowe musiał zostać wymieniony na G2V2 do 18 sierpnia 2025 roku. Od tego dnia w transporcie międzynarodowym dozwolone są wyłącznie tachografy G2V2.
Etap 4: Busy powyżej 2,5 tony od 1 lipca 2026
Od 1 lipca 2026 roku tachograf inteligentny drugiej wersji (G2V2) muszą mieć również pojazdy o DMC powyżej 2,5 t do 3,5 t wykonujące międzynarodowy przewóz rzeczy lub kabotaż. Nowe przepisy dotyczą wyłącznie przewozu rzeczy; pojazdy przeznaczone do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą od lat podlegają rozporządzeniu (WE) nr 561/2006. Dla busów to nie wymiana, tylko nowy obowiązek montażu - szczegóły opisujemy w artykule o tachografach w busach od 1 lipca 2026, a firmy z takimi pojazdami prowadzą od tego dnia także rozliczanie kierowców busów.
Obowiązki zależą od sposobu wykorzystania pojazdu - zasady montażu, koszty i wyłączenia dla busa opisujemy w artykule o tachografie w busie do 3,5 t.
Tachografy 2 generacji w codziennej pracy kierowcy - Obsługa i integracja
Tachografy G2V2 zmieniają codzienną pracę firm transportowych - ułatwiają spełnienie wymogów prawnych i zarządzanie flotą.
Zdalne pobieranie danych przez inspektorów
Tachografy G2V2 wykorzystują technologię komunikacji krótkiego zasięgu (DSRC), która umożliwia wstępną kontrolę pojazdu bez konieczności jego zatrzymywania. Inspektorzy mogą zdalnie odczytać podstawowe dane, takie jak informacje o zalogowaniu karty kierowcy, prędkości oraz próbach naruszenia zabezpieczeń.
Jeśli wstępna kontrola nie wykaże nieprawidłowości, dane te muszą zostać usunięte maksymalnie po 3 godzinach. Jeśli wskaże potencjalne naruszenia, pojazd jest zatrzymywany do szczegółowej kontroli.
Automatyczne rejestrowanie załadunku i rozładunku
Tachograf G2V2 pozwala zarejestrować załadunek i rozładunek w pamięci tachografu oraz na karcie kierowcy.
Menu kierowcy zawiera opcję oznaczenia tych czynności, wraz z automatycznym zapisem czasu i lokalizacji. Dane o załadunkach i rozładunkach zapisują się na karcie tylko wtedy, gdy kierowca używa karty nowej wersji.
Zarządzanie czasem pracy kierowców z poziomu biura
Połączenie z systemami telematycznymi zapewnia menedżerom floty dostęp do statusu kierowcy i danych z tachografu w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Pozwala to na bieżące monitorowanie lokalizacji, czasu pracy oraz okresów odpoczynku i ostrzega, gdy kierowca zbliża się do limitu.
Integracja z systemami telematycznymi flot
Systemy telematyczne pozwalają też zdalnie pobierać dane z tachografu i kart kierowców według harmonogramu, bez zjazdu pojazdu do bazy. Pliki trafiają na serwer i mogą być przesyłane do osoby odpowiedzialnej za rozliczenia - jak to działa, opisujemy w artykule o plikach DDD. Obsługę konkretnego modelu krok po kroku pokazujemy na przykładzie tachografu VDO.
Na danych z tachografu opiera się rozliczanie kierowców z tachografów i naliczanie wynagrodzeń w ramach obsługi kadr i płac.
Koszty, błędy i przygotowanie do wdrożenia
Montaż lub wymiana tachografu G2V2 to dla firmy transportowej wydatek i zmiana organizacyjna. Poniżej najważniejsze koszty i problemy techniczne.
Koszt wymiany tachografu i czujnika ruchu
Koszt tachografu inteligentnego drugiej wersji wraz z montażem wynosi zwykle od ok. 3600 do 5500 zł netto, w zależności od warsztatu i pojazdu. Na część tych kosztów przewoźnicy mogli uzyskać refinansowanie - szczegóły w artykule o dofinansowaniu do wymiany tachografów.
Sama wymiana tachografu to nie wszystko - niezbędny jest również czujnik ruchu sparowany z konkretnym tachografem.
Aktualizacja oprogramowania i urządzeń do pobierania danych
Po wymianie tachografu trzeba też zaktualizować oprogramowanie do odczytu danych, aby poprawnie odczytywało pliki z tachografów i kart nowej wersji. Podobnie czytniki kart i klucze do pobierania danych mogą wymagać aktualizacji.
Producenci tachografów regularnie udostępniają też aktualizacje oprogramowania urządzeń, które usuwają błędy.
Typowe błędy GNSS i ich wpływ na kontrole
Wymiana tachografów inteligentnych 2 generacji często jest przyczyną błędów związane z systemem GNSS. Wśród tych najczęstszych można wskazać:
- Sabotaż sprzętowy podczas wolnej jazdy;
- Anomalie GNSS trwające krócej niż 10 minut;
- Brak sygnału GNSS przez 3 godziny.
W ostatnim czasie odnotowano zwiększoną liczbę zakłóceń sygnału GNSS w Polsce i krajach bałtyckich. Co istotne, w przypadku wystąpienia błędu GNSS zalecamy natychmiastowe wykonanie wydruku z tachografu wraz z opisem sytuacji. Taki dokument może stanowić dowód podczas kontroli drogowej, że problem nie wynikał z zaniedbania kierowcy.
Szkolenie kierowców i zmiana procedur wewnętrznych
Zgodnie z art. 33 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe odpowiadają za właściwe przeszkolenie kierowców w zakresie obsługi tachografów.
Kierowcy powinni umieć wykonywać wpisy manualne, sporządzać wydruki i postępować w przypadku uszkodzenia tachografu lub karty. Na szkoleniu warto przerobić też odczytywanie wyświetlacza - dobrym materiałem pomocniczym są symbole na tachografie cyfrowym i zasady, w jakiej pozycji ustawić selektor tachografu.
Równocześnie firmy transportowe muszą zaktualizować procedury związane z zarządzaniem czasem pracy kierowców oraz monitorowaniem danych z tachografów.
Brak tachografu II generacji - kary, mandaty i grzywny
Nieprzestrzeganie przepisów dotyczących wymiana tachografów w pojazdach międzynarodowych na urządzenia inteligentne 2 generacji wiąże się z poważnymi konsekwencjami finansowymi i operacyjnymi.
Polski system kar za brak zgodności z wymogami jest ściśle powiązany z unijnymi regulacjami i został zaprojektowany tak, aby skutecznie egzekwować terminową wymianę urządzeń. Jakie dokładnie sankcje grożą przewoźnikom i kierowcom, którzy nie dostosują się do nowych przepisów?
Struktura kar finansowych
Za brak wymaganego tachografu odpowiadają różne podmioty:
- przewoźnik - kara 10 000 zł za wykonywanie przewozu pojazdem bez wymaganego tachografu (załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, lp. 6.1.1);
- zarządzający transportem - kara 2000 zł (załącznik nr 4, lp. 15.3);
- kierowca - grzywna według taryfikatora.
Suma kar nałożonych na przewoźnika podczas jednej kontroli drogowej jest ograniczona do 12 000 zł. Kary mogą być nakładane ponownie przy kolejnych kontrolach, jeśli naruszenie nie zostanie usunięte. Aktualne stawki zebraliśmy w artykule o taryfikatorze mandatów.
Od 1 marca 2025 roku, po zakończeniu okresu przejściowego, inspektorzy nakładają pełne kary za brak wymiany tachografu.
Konsekwencje wykraczające poza kary finansowe
Brak tachografu inteligentnego drugiej wersji to nie tylko ryzyko kary. Konsekwencje operacyjne mogą być bardziej dotkliwe:
- Wykluczenie z rynku międzynarodowego - pojazdy bez tachografu G2V2 nie mogą legalnie wykonywać przewozów międzynarodowych.
- Gorsza ocena ryzyka przedsiębiorstwa - naruszenia związane z tachografami wpływają na ocenę przewoźnika i mogą skutkować częstszymi kontrolami.
- Problemy podczas kontroli w innych krajach UE - inspektorzy stosują własne sankcje i mogą zatrzymać pojazd do czasu usunięcia nieprawidłowości.
- Utrudnienia operacyjne - zatrzymanie pojazdu generuje koszty przestoju, podstawienia innego pojazdu i potencjalne kary umowne.
Procedury kontrolne i egzekwowanie przepisów
Inspekcja Transportu Drogowego i inne uprawnione służby weryfikują zgodność z przepisami o tachografach na kilka sposobów - więcej w artykule o kontroli ITD:
- wstępne zdalne odczyty - bez zatrzymywania pojazdu, przez DSRC;
- kontrole techniczne urządzeń - podczas kontroli drogowej sprawdzana jest obecność wymaganego tachografu, jego sprawdzenie okresowe i działanie;
- kontrole w siedzibie firmy - sprawdzana jest dokumentacja, w tym zaświadczenia o sprawdzeniu tachografu i dane pobrane z urządzeń.
Od 31 grudnia 2024 roku inspektorzy kontrolują na drodze dane z dnia bieżącego i 56 poprzednich dni. Częstym naruszeniem wykrywanym przy kontroli jest też nieuprawnione używanie trybu OUT w tachografie.
Jak uniknąć kar?
Aby ograniczyć ryzyko kar związanych z tachografem drugiej wersji, przewoźnicy powinni:
- Sprawdzić, czy wszystkie pojazdy w przewozach międzynarodowych (także busy powyżej 2,5 t) mają tachograf G2V2.
- Przeszkolić kierowców z obsługi nowych urządzeń - to obowiązek z art. 33 rozporządzenia (UE) nr 165/2014.
- Przechowywać zaświadczenia o montażu i sprawdzeniu okresowym tachografu, które mogą być wymagane podczas kontroli.
- Pilnować terminów pobierania danych: z karty kierowcy co 28 dni, z tachografu co 90 dni.
Koszt montażu tachografu jest wyraźnie niższy niż kary i straty operacyjne związane z brakiem zgodności z przepisami.
Tachografy inteligentne 2 generacji - Podsumowanie
Tachograf inteligentny drugiej wersji (G2V2) zmienił sposób monitorowania czasu pracy kierowców i kontroli zgodności z przepisami w transporcie drogowym.
Automatyczna rejestracja przekroczenia granicy, dłuższy okres kontroli i wstępny zdalny odczyt przez inspektorów ułatwiają kontrolę, a integracja z systemami telematycznymi - zarządzanie flotą.
Terminy wymiany w przewozach międzynarodowych już minęły: tachografy analogowe i G1 trzeba było wymienić do 31 grudnia 2024 r., a G2V1 - do 18 sierpnia 2025 r. Od 1 lipca 2026 r. tachograf G2V2 jest obowiązkowy także w busach powyżej 2,5 t do 3,5 t w międzynarodowym przewozie rzeczy i kabotażu.
Odpowiednie przygotowanie - szkolenie kierowców, aktualne oprogramowanie i pilnowanie terminów pobierania danych - pozwala uniknąć kar i przestojów. Regularne aktualizacje oprogramowania od producentów pomagają ograniczyć problemy techniczne związane z systemem GNSS.
Jeżeli masz pytania dotyczące tachografów i zgodności z przepisami, skontaktuj się z nami.
Inteligentne tachografy drugiej generacji - Najczęściej zadawane pytania
Poniżej zebraliśmy pytania dotyczące instalowania inteligentnych tachografów drugiej generacji, które najczęściej otrzymujemy i udzieliliśmy na nie odpowiedzi. Jeśli brakuje w nich informacji, których szukasz, zachęcamy do kontaktu! Nasi specjaliści chętnie udzielą wsparcia!
Tachograf G2V2 automatycznie rejestruje przekroczenia granic oraz miejsca załadunku i rozładunku, korzysta z uwierzytelnionego sygnału Galileo, pozwala inspektorom na wstępny zdalny odczyt danych (DSRC) i ma interfejs ITS do integracji z systemami telematycznymi. Od 31 grudnia 2024 r. kontrola drogowa obejmuje dane z dnia bieżącego i 56 poprzednich dni.
Tachografy analogowe i cyfrowe pierwszej generacji w pojazdach wykonujących przewozy międzynarodowe trzeba było wymienić do 31 grudnia 2024 r., a inteligentne tachografy pierwszej wersji (G2V1) - do 18 sierpnia 2025 r. Od 1 lipca 2026 r. tachograf G2V2 obowiązuje także w busach powyżej 2,5 t do 3,5 t w międzynarodowym przewozie rzeczy i kabotażu.
Koszt tachografu inteligentnego drugiej wersji wraz z montażem wynosi zwykle od ok. 3600 do 5500 zł netto i zależy od warsztatu oraz pojazdu.
Nie są wymagane - starsze karty kierowców pozostają kompatybilne z tachografami G2V2. Pełna funkcjonalność urządzenia, np. zapis przekroczeń granic oraz załadunków i rozładunków na karcie, działa jednak tylko z kartami nowej wersji, które mają też większą pamięć.
Najczęstsze problemy to błędy związane z systemem GNSS, takie jak fałszywe komunikaty o sabotażu sprzętowym, anomalie GNSS trwające krócej niż 10 minut oraz brak sygnału GNSS przez 3 godziny. W przypadku wystąpienia błędu zaleca się wykonanie wydruku z tachografu i opisanie sytuacji.