Pakiet Mobilności to zestaw trzech aktów UE z 15 lipca 2020 r.: rozporządzenia (UE) 2020/1054 (czas jazdy, odpoczynki, tachografy), rozporządzenia (UE) 2020/1055 (dostęp do zawodu przewoźnika i do rynku, kabotaż) oraz dyrektywy (UE) 2020/1057 (delegowanie kierowców). Wprowadził m.in. obowiązek takiej organizacji pracy, by kierowca mógł co 4 tygodnie wrócić do bazy lub domu, zakaz regularnego odpoczynku tygodniowego w kabinie, płacę minimalną kraju przyjmującego przy kabotażu i cross-trade oraz rejestrowanie przekroczeń granic w tachografie.
Zmiany wchodziły w życie etapami od 20 sierpnia 2020 r. Ostatni etap obowiązuje od 1 lipca 2026 r.: busy o DMC powyżej 2,5 t do 3,5 t w międzynarodowym przewozie rzeczy i kabotażu muszą mieć tachograf G2V2, a ich kierowcy stosują normy czasu jazdy i odpoczynków. O tym, jak te zmiany przełożyły się na wypłaty kierowców w trasie, piszemy w przewodniku o tym, jak dziś wyglądają delegacje kierowców i rozliczanie diet.
Czego dowiesz się w tym artykule
Szukasz informacji o Pakiecie Mobilności? Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym jest Pakiet Mobilności i jakie akty prawne go tworzą?
- Kogo dotyczy Pakiet Mobilności?
- Jakie zmiany wprowadził Pakiet Mobilności w latach 2020-2025?
- Co zmienił Pakiet Mobilności od 1 lipca 2026 roku?
- Jakie kary grożą za naruszenie przepisów Pakietu Mobilności?
Spis Treści
- Co to jest Pakiet Mobilności?
- Kogo dotyczy Pakiet Mobilności?
- Co wprowadził Pakiet Mobilności w 2020 roku?
- Pakiet Mobilności 2022
- Pakiet Mobilności 2023
- Pakiet Mobilności 2024
- Pakiet Mobilności 2025 - wymiana tachografów G2V1
- Pakiet Mobilności od 1 lipca 2026 r. - busy 2,5-3,5 t
- Jakie kary przewiduje Pakiet Mobilności?
- Więcej w tym temacie
- Pakiet Mobilności - najczęściej zadawane pytania
Co to jest Pakiet Mobilności?
Pakiet Mobilności to zbiór unijnych przepisów o transporcie drogowym przyjętych 15 lipca 2020 r. i wdrażanych etapami od 20 sierpnia 2020 r. do 1 lipca 2026 r. Pakiet tworzą trzy akty:
- rozporządzenie (UE) 2020/1054 - zmienia przepisy o czasie prowadzenia pojazdu, przerwach i odpoczynkach (rozporządzenie 561/2006) oraz o tachografach (rozporządzenie 165/2014);
- rozporządzenie (UE) 2020/1055 - zmienia zasady dostępu do zawodu przewoźnika i do rynku (rozporządzenia 1071/2009 i 1072/2009), w tym zasady kabotażu;
- dyrektywa (UE) 2020/1057 - określa szczególne zasady delegowania kierowców.
Pakiet zmienił m.in. następujące rozporządzenia:
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych;
- Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego;
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego.
Jaki jest cel wprowadzenia Pakietu Mobilności?
Celem Pakietu Mobilności jest poprawa warunków pracy kierowców, zapewnienie uczciwej konkurencji między przewoźnikami z różnych państw oraz ograniczenie wpływu transportu drogowego na środowisko.
Kogo dotyczy Pakiet Mobilności?
Pakiet Mobilności dotyczy przede wszystkim przewoźników i kierowców wykonujących transport drogowy rzeczy pojazdami powyżej 3,5 t i przewóz osób autobusami, a od 1 lipca 2026 r. także busami powyżej 2,5 t w przewozach międzynarodowych. Część zasad (delegowanie, kabotaż, licencja dla busów) dotyczy tylko przewozów międzynarodowych. Zmiany w rozporządzeniu 561/2006, np. zakaz regularnego odpoczynku tygodniowego w kabinie i obowiązek organizacji powrotu kierowcy, obowiązują także w transporcie krajowym.
Pakiet Mobilności dotyczy w szczególności:
- przewoźników drogowych - firm z zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, a w przewozach międzynarodowych także z licencją wspólnotową;
- kierowców zawodowych - osób zatrudnionych lub samozatrudnionych, które wykonują przewozy objęte rozporządzeniem 561/2006, w tym od 1 lipca 2026 r. międzynarodowe przewozy rzeczy busami o DMC powyżej 2,5 t;
- zleceniodawców przewozu (np. spedytorów) - w zakresie odpowiedzialności za zlecanie przewozów naruszających przepisy;
- zarządzających transportem - osób odpowiedzialnych za zgodność działalności firmy z przepisami.
Wpływ pakietu na koszty wynagrodzeń omawiamy w opisie optymalizacji wynagrodzeń kierowców.
Pakiet Mobilności a AETR
Jeżeli przewóz międzynarodowy prowadzi częściowo przez państwo spoza UE, EOG i Szwajcarii będące stroną umowy AETR, na całej trasie stosuje się zasady AETR zamiast rozporządzenia 561/2006. Przewozy między UE a Wielką Brytanią podlegają umowie o handlu i współpracy UE-UK. AETR nie zawiera zmian z pakietu mobilności (stan na październik 2026 r.).
Co wprowadził Pakiet Mobilności w 2020 roku?
Pierwsze zmiany z pakietu weszły w życie 20 sierpnia 2020 r. i dotyczyły organizacji czasu pracy i odpoczynków kierowców (rozporządzenie 2020/1054).
Pakiet Mobilności w 2020 roku - powrót kierowcy co 4 tygodnie
Przewoźnik musi organizować pracę kierowców tak, by w każdym okresie 4 kolejnych tygodni mogli wrócić do centrum operacyjnego pracodawcy w państwie jego siedziby albo do miejsca zamieszkania i odebrać tam regularny odpoczynek tygodniowy albo odpoczynek dłuższy niż 45 godzin wykorzystywany jako rekompensata. Przewoźnik dokumentuje, jak spełnia ten obowiązek.
Więcej o tym piszemy w artykule o zjeździe kierowcy na bazę.
Pakiet Mobilności 2020 - dwa skrócone odpoczynki tygodniowe z rzędu
Kierowca w międzynarodowym przewozie rzeczy może odebrać dwa kolejne skrócone odpoczynki tygodniowe (co najmniej 24 godziny) poza państwem siedziby pracodawcy i poza państwem swojego zamieszkania, jeżeli w każdych czterech kolejnych tygodniach odbierze co najmniej cztery odpoczynki tygodniowe, w tym co najmniej dwa regularne (minimum 45 godzin). Skrócenie trzeba zrekompensować równoważnym odpoczynkiem wykorzystanym w całości przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym tygodniu i dołączonym do innego odpoczynku trwającego co najmniej 9 godzin. Przy dwóch skróconych odpoczynkach z rzędu rekompensata musi poprzedzać kolejny odpoczynek tygodniowy.
Pakiet Mobilności 2020 - wydłużony czas jazdy
Pakiet Mobilności pozwala w wyjątkowych okolicznościach wydłużyć dzienny i tygodniowy czas prowadzenia pojazdu, ale tylko po to, by kierowca dotarł do bazy pracodawcy lub miejsca zamieszkania na odpoczynek tygodniowy:
- o 1 godzinę, jeśli kierowca zmierza na odpoczynek tygodniowy;
- o 2 godziny, jeśli kierowca zmierza na regularny odpoczynek tygodniowy, a bezpośrednio przed dodatkową jazdą odebrał 30-minutową przerwę.
Wydłużenie nie może zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, a kierowca musi ręcznie opisać jego przyczynę na wydruku z tachografu, wykresówce lub w grafiku pracy. Okres wydłużenia trzeba zrekompensować równoważnym odpoczynkiem wykorzystanym w całości razem z dowolnym okresem odpoczynku przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym tygodniu (art. 12 rozporządzenia 561/2006).
Pakiet Mobilności 2022
Zmiany z 2022 r. dotyczyły głównie delegowania kierowców, kabotażu i organizacji firm transportowych.
Pakiet Mobilności 2022 - minimalne wynagrodzenie kierowców
Od 2 lutego 2022 r. kierowca wykonujący kabotaż lub przewóz cross-trade jest kierowcą delegowanym (dyrektywa 2020/1057). Za czas pracy na terytorium państwa przyjmującego pracodawca musi zapewnić mu co najmniej wynagrodzenie minimalne obowiązujące w tym państwie.
Do tej płacy nie wlicza się zwrotu kosztów faktycznie poniesionych w związku z delegowaniem, np. podróży, noclegu i wyżywienia. Jeżeli przepisy danego kraju przewidują dodatki do wynagrodzenia, pracodawca musi je uwzględnić.
Zasady delegowania nie obejmują przewozów dwustronnych (z dodatkowymi operacjami dopuszczonymi w dyrektywie) ani tranzytu.
Więcej o płacach sektorowych piszemy w artykułach o tym, jak obliczyć płacę sektorową i ile zarabia kierowca w Niemczech.
Pakiet Mobilności 2022 - przewozy kabotażowe
Przewoźnik z innego państwa UE może wykonać najwyżej 3 operacje kabotażowe w ciągu 7 dni od rozładunku po przewozie międzynarodowym. Od 21 lutego 2022 r. po tym okresie obowiązuje 4-dniowa karencja, w czasie której tym samym pojazdem nie wolno wykonywać kabotażu w tym państwie (rozporządzenie 2020/1055).
Pakiet wprowadził też obowiązek powrotu pojazdu do bazy w kraju siedziby co 8 tygodni, ale TSUE stwierdził jego nieważność wyrokiem z 4 października 2024 r. (sprawy C-541/20 do C-555/20). Pozostałe zaskarżone przepisy, m.in. obowiązek organizacji powrotu kierowcy co 4 tygodnie, zakaz regularnego odpoczynku tygodniowego w kabinie i karencję w kabotażu, Trybunał utrzymał.
Pakiet Mobilności 2022 - zgłoszenia kierowców w IMI
Od 2 lutego 2022 r. przewoźnicy zgłaszają kierowców delegowanych do kabotażu i przewozów cross-trade przez interfejs systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI). Kierowca musi mieć przy sobie kopię zgłoszenia w wersji papierowej lub elektronicznej.
Pakiet Mobilności 2022 - tachografy
Od 2 lutego 2022 r. kierowca, który przekracza granicę, wprowadza w tachografie symbol państwa, do którego wjeżdża, na pierwszym możliwym miejscu postoju na granicy lub za nią (art. 34 ust. 7 rozporządzenia 165/2014).
Pakiet Mobilności 2022 - licencja dla busów od 2,5 t
Od 21 maja 2022 r. przewoźnicy wykonujący międzynarodowy transport rzeczy pojazdami o DMC powyżej 2,5 t do 3,5 t muszą mieć zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencję wspólnotową. Wymóg nie dotyczy przewozów wyłącznie krajowych.
Zmiany w polskich przepisach - podstawa składek ZUS kierowcy
Od 19 sierpnia 2023 r. przy ustalaniu podstawy składek ZUS przychód kierowcy w transporcie międzynarodowym pomniejsza się o 60 euro za każdy dzień pobytu za granicą, ale tylko wtedy, gdy miesięczny przychód jest wyższy niż prognozowane przeciętne wynagrodzenie (art. 26g ustawy o czasie pracy kierowców). Podstawa nie może wtedy spaść poniżej tej kwoty, która w 2026 r. wynosi 9420 zł. Jeśli przychód kierowcy jest niższy, odliczenia nie stosuje się. Od 2 lutego 2022 r. do 18 sierpnia 2023 r. obowiązywała tzw. wirtualna dieta.
Zmiany w polskich przepisach od 2 lutego 2022 r. - koniec podróży służbowej
Przy wdrażaniu pakietu polski ustawodawca zmienił ustawę o czasie pracy kierowców. Od 2 lutego 2022 r. kierowca wykonujący przewozy międzynarodowe nie jest w podróży służbowej w rozumieniu Kodeksu pracy (dziś art. 26f ustawy o czasie pracy kierowców), więc za tę pracę nie przysługują mu diety ani ryczałty za noclegi.
Kierowca delegowany (kabotaż, cross-trade) otrzymuje za czas pracy w państwie przyjmującym co najmniej tamtejsze wynagrodzenie minimalne. Od 19 sierpnia 2023 r. w PIT zwolnione jest 20 euro za każdy dzień pobytu kierowcy za granicą (art. 21 ust. 1 pkt 23d ustawy o PIT), a podstawę składek ZUS pomniejsza się o 60 euro za dzień, jak opisaliśmy wyżej. Te zasady zastąpiły tzw. wirtualną dietę.
Takie wyliczenia wymagają znajomości stawek z wielu krajów, dlatego część przewoźników zleca rozliczanie płac zagranicznych kierowców biuru rachunkowemu.
Pakiet Mobilności 2023
W 2023 r. obowiązkowy stał się tachograf G2V2 w nowych pojazdach. W tej części opisujemy też obowiązki polskich przewoźników związane z wymogiem rzeczywistej siedziby firmy.
Baza eksploatacyjna w Polsce
Polskie przepisy wymagają, by baza eksploatacyjna przewoźnika znajdowała się w Polsce i miała miejsca postojowe dla co najmniej 1/3 pojazdów zgłoszonych do zezwolenia (przy 1-2 pojazdach - co najmniej jedno miejsce). Jeśli przewoźnik ma kilka baz w Polsce, liczy się łączna liczba miejsc (art. 5 ust. 2c i 2d ustawy o transporcie drogowym).
Coroczne oświadczenie o liczbie zatrudnionych kierowców
Przewoźnik z zezwoleniem składa co roku, do 31 marca, do organu, który wydał zezwolenie (art. 7a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym):
- oświadczenie o liczbie osób zatrudnionych na 31 grudnia poprzedniego roku, bez względu na formę zatrudnienia;
- informację o średniej arytmetycznej liczby kierowców wykonujących operacje transportowe w poprzednim roku, bez względu na formę zatrudnienia.
Pakiet Mobilności 2023 - zmiana tachografów
Od 21 sierpnia 2023 r. nowo rejestrowane pojazdy muszą mieć inteligentny tachograf drugiej generacji w wersji 2 (G2V2). Terminy wymiany w pojazdach już używanych opisujemy niżej.
Pakiet Mobilności 2024
Regulacje Pakietu Mobilności 2024 - wymiana tachografów
Do 31 grudnia 2024 r. pojazdy w przewozach międzynarodowych z tachografami analogowymi i cyfrowymi trzeba było wyposażyć w inteligentne tachografy drugiej wersji (G2V2). Rejestrują one automatycznie przekroczenia granic, a po ręcznym wskazaniu przez kierowcę - pozycję pojazdu przy załadunku i rozładunku.
Drugi termin minął 18 sierpnia 2025 r. Do tego dnia pojazdy w transporcie międzynarodowym z tachografami inteligentnymi pierwszej wersji (G2V1) musiały zostać wyposażone w tachografy G2V2.
Regulacje Pakietu Mobilności 2024 - dłuższy okres kontroli
Od 31 grudnia 2024 r. kierowca musi okazać podczas kontroli drogowej zapisy z bieżącego dnia i poprzednich 56 dni, a nie 28 jak wcześniej (art. 36 rozporządzenia 165/2014). Pozwala to sprawdzić przestrzeganie norm czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków w dłuższym okresie.
Pakiet Mobilności 2025 - wymiana tachografów G2V1
Do 18 sierpnia 2025 r. przewoźnicy wykonujący transport międzynarodowy musieli wymienić tachografy inteligentne pierwszej wersji (G2V1) na wersję G2V2. Nowe urządzenia automatycznie rejestrują przekroczenia granic, a po ręcznym wskazaniu przez kierowcę - pozycję pojazdu przy załadunku i rozładunku.
Pakiet Mobilności od 1 lipca 2026 r. - busy 2,5-3,5 t
Od 1 lipca 2026 r. pakiet obejmuje pojazdy o DMC powyżej 2,5 t do 3,5 t, które wykonują międzynarodowy przewóz rzeczy lub kabotaż (art. 2 ust. 1 lit. aa rozporządzenia 561/2006). Takie pojazdy muszą mieć inteligentny tachograf drugiej generacji (G2V2), także jeśli były eksploatowane wcześniej, a kierowcy stosują normy czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz zasady delegowania.
Obowiązek nie dotyczy przewozów wyłącznie krajowych ani przewozów na potrzeby własne, gdy prowadzenie pojazdu nie jest głównym zajęciem kierowcy. Szczegóły opisujemy w artykule o tachografach w busach.
Jakie kary przewiduje Pakiet Mobilności?
Kary za naruszenie przepisów wprowadzonych przez pakiet określają w Polsce załączniki do ustawy o transporcie drogowym. Przykłady:
- 100 zł grzywny dla kierowcy za brak symbolu państwa przekroczenia granicy w tachografie - za każdy dzień objęty kontrolą (zał. nr 1 lp. 7.12);
- 50 zł grzywny dla kierowcy za regularny odpoczynek tygodniowy w kabinie pojazdu i 50 zł kary dla przewoźnika, który do tego dopuścił (zał. nr 1 lp. 5.7 i zał. nr 3 lp. 5.10a);
- 8000 zł kary dla przewoźnika za uzależnienie wynagrodzenia kierowcy od liczby przejechanych kilometrów, szybkości dostawy lub ilości ładunku - za każdego kierowcę (zał. nr 3 lp. 1.8);
- 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia lub licencji wspólnotowej (zał. nr 3 lp. 1.1 i 1.1a).
Pakiet Mobilności a kary dla przewoźników
Za każde naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przewoźnikowi grozi kara od 50 do 12 000 zł, a suma kar z jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 12 000 zł (art. 92a ustawy o transporcie drogowym). Kary za naruszenie przepisów o delegowaniu określa osobno ustawa o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym.
Pełne zestawienie kwot znajdziesz w artykule o taryfikatorze mandatów.
Więcej w tym temacie
Pakiet Mobilności - najczęściej zadawane pytania
Poniżej zebraliśmy najczęściej zadawane pytania dotyczące Pakietu Mobilności, które otrzymujemy. Udzieliliśmy również na nie odpowiedzi. Jeżeli brakuje wśród nich nurtującego Cię pytania, skontaktuj się z nami, a nasi specjaliści chętnie udzielą odpowiedzi!
Pakiet Mobilności to zbiór unijnych przepisów z 2020 r. regulujących transport drogowy: czas jazdy i odpoczynki, dostęp do zawodu i rynku oraz delegowanie kierowców. Wprowadza m.in. obowiązek takiej organizacji pracy, aby kierowca mógł co 4 tygodnie wrócić do centrum operacyjnego pracodawcy w państwie siedziby lub do miejsca zamieszkania, a także nowe zasady odpoczynku, delegowania i korzystania z tachografów.
Do najważniejszych zmian należą:
- obowiązek takiej organizacji pracy, aby kierowca mógł co 4 tygodnie wrócić do bazy pracodawcy lub do miejsca zamieszkania;
- możliwość odebrania w międzynarodowym przewozie rzeczy dwóch skróconych odpoczynków tygodniowych z rzędu, z rekompensatą;
- możliwość wydłużenia czasu jazdy o 1-2 godziny w wyjątkowych sytuacjach, żeby dotrzeć do bazy lub domu;
- zakaz odbierania regularnego odpoczynku tygodniowego w kabinie pojazdu;
- obowiązek rejestrowania przekroczeń granicy w tachografie.
Pakiet dotyczy przede wszystkim przewoźników drogowych z zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika i licencją wspólnotową, kierowców zawodowych, zarządzających transportem oraz zleceniodawców przewozów. Zmiany w czasie jazdy i odpoczynkach obowiązują także w przewozach krajowych pojazdami powyżej 3,5 t, a delegowanie i kabotaż dotyczą przewozów międzynarodowych. Na trasach przez państwa spoza UE będące stroną AETR stosuje się umowę AETR. Od 21 maja 2022 r. przewoźnicy z busami 2,5-3,5 t w transporcie międzynarodowym potrzebują zezwolenia i licencji wspólnotowej, a od 1 lipca 2026 r. takie busy muszą mieć tachograf G2V2.
Nie, limity (9 godzin dziennie, 56 godzin tygodniowo, 90 godzin w dwóch kolejnych tygodniach) się nie zmieniły. Od 31 grudnia 2024 r. kierowca musi jednak okazać podczas kontroli drogowej zapisy z bieżącego dnia i poprzednich 56 dni, a nie 28 jak wcześniej.
Nie. Od 1 lipca 2026 r. normy czasu jazdy i odpoczynków oraz obowiązek tachografu G2V2 dotyczą także kierowców pojazdów o DMC powyżej 2,5 t do 3,5 t w międzynarodowym przewozie rzeczy i kabotażu. Od 21 maja 2022 r. firmy wykonujące takie przewozy muszą mieć zezwolenie i licencję wspólnotową.
Pakiet doprecyzowuje:
- zasady skróconych odpoczynków tygodniowych i ich rekompensaty;
- zakaz odbierania regularnych odpoczynków tygodniowych (45 h) i odpoczynków dłuższych niż 45 h w ramach rekompensaty w kabinie pojazdu;
- obowiązek organizacji pracy tak, by kierowca mógł co 4 tygodnie wrócić do bazy pracodawcy lub do domu.
Od 2 lutego 2022 r. przedsiębiorcy zgłaszają kierowców delegowanych do systemu IMI, a kierowcy muszą mieć przy sobie kopię zgłoszenia. Do 31 grudnia 2024 r. i 18 sierpnia 2025 r. pojazdy w transporcie międzynarodowym musiały zostać wyposażone w tachografy G2V2, które automatycznie rejestrują aktywności kierowcy i przekroczenia granic, a po ręcznym wskazaniu przez kierowcę - pozycję pojazdu przy załadunku i rozładunku.
Przykładowo:
- 100 zł grzywny dla kierowcy za brak wpisu przekroczenia granicy w tachografie, za każdy dzień objęty kontrolą;
- 50 zł grzywny dla kierowcy za regularny odpoczynek tygodniowy w kabinie pojazdu i 50 zł kary dla przewoźnika;
- od 50 do 12 000 zł kary dla przewoźnika za każde naruszenie, z limitem 12 000 zł na jedną kontrolę drogową.
Tak. Samozatrudnieni kierowcy stosują te same normy czasu jazdy, przerw i odpoczynków z rozporządzenia 561/2006, a ich czas pracy ograniczają przepisy rozdziału 3a ustawy o czasie pracy kierowców. Przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy sam prowadzi ewidencję swojego czasu pracy.