Konwencja AETR (Accord Européen sur les Transports Routiers) to międzynarodowa umowa regulująca czas pracy i odpoczynki kierowców w transporcie drogowym poza terytorium UE.
Co to jest AETR? To porozumienie podpisane w Genewie w 1970 roku, ratyfikowane przez ponad 50 państw, które określa maksymalne czasy jazdy (9 godzin dziennie, 56 godzin tygodniowo, 90 godzin dwutygodniowo), minimalne przerwy i odpoczynki oraz obowiązki związane z rejestracją czasu pracy przez tachograf cyfrowy lub inteligentny. Szersze omówienie norm, systemów i ewidencji znajdziesz w przewodniku, w którym krok po kroku wyjaśniamy czas pracy kierowców.
W krajach Unii Europejskiej obowiązuje Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, które reguluje te same kwestie na terytorium wspólnotowym. Konwencja AETR stosowana jest natomiast na trasach międzynarodowych przechodzących przez kraje trzecie (spoza UE/EOG). Przestrzeganie przepisów kontroluje Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) oraz służby kontrolne krajów tranzytowych.
Czego dowiesz się w tym artykule
Szukasz informacji na temat konwencji AETR? Z tego artykułu dowiesz się:
- Co to jest AETR i kiedy stosuje się tę konwencję?
- Które kraje ratyfikowały konwencję AETR?
- Jakie pojazdy są wyłączone spod przepisów AETR?
- Jakie limity czasu jazdy i odpoczynków wyznacza AETR?
- Czym AETR różni się od Rozporządzenia 561/2006?
- Jakie pytania o AETR zadają najczęściej kierowcy i przewoźnicy?
Co to jest AETR? Definicja konwencji
AETR to skrót od Accord Européen sur les Transports Routiers - Europejskiego Porozumienia dotyczącego Pracy Załóg Pojazdów wykonujących Międzynarodowe Przewozy Drogowe. Umowa została sporządzona w Genewie 1 lipca 1970 roku pod auspicjami Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (EKG ONZ). Polska ratyfikowała konwencję w 1992 roku.
Konwencja AETR ma zastosowanie do międzynarodowego transportu drogowego wykonywanego w części na terytorium krajów, które nie należą do Unii Europejskiej ani Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W praktyce oznacza to, że jeśli polski kierowca jedzie trasą przechodzącą przez np. Turcję, Serbię czy Ukrainę — obowiązują go przepisy AETR, a nie Rozporządzenie 561/2006.
Kraje sygnatariusze konwencji AETR
Konwencję AETR ratyfikowało ponad 50 państw, w tym wszystkie kraje UE/EOG (które jednak stosują Rozporządzenie 561/2006 na swoim terytorium) oraz kraje trzecie:
Kraje spoza UE/EOG stosujące AETR: Albania, Andora, Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Gruzja, Kazachstan, Mołdawia, Republika Serbii, Rosja, Macedonia Północna, San Marino, Szwajcaria, Tadżykistan, Turcja, Turkmenistan, Ukraina, Uzbekistan, Wielka Brytania.
Przewozy między UE, a Szwajcarią podlegają Rozporządzeniu 561/2006, a przewozy między UE a Wielką Brytanią zasadom umowy o handlu i współpracy UE-UK (z limitami zbieżnymi z rozporządzeniem). AETR stosuje się w ich przypadku dopiero wtedy, gdy trasa przebiega także przez inne państwo spoza UE.
Wyłączenia spod konwencji AETR
Konwencja AETR nie obejmuje następujących kategorii pojazdów:
- Pojazdy do przewozu ładunków o DMC poniżej 3,5 tony
- Pojazdy do przewozu osób — max. 9 osób łącznie z kierowcą
- Pojazdy do regularnych przewozów osób na trasach do 50 km
- Pojazdy o maksymalnej prędkości do 30 km/h
- Pojazdy wojskowe, obrony cywilnej, straży pożarnej, policji
- Pojazdy służb komunalnych (woda, gaz, poczta, radio, TV)
- Pojazdy cyrkowe i lunaparków
- Pojazdy do niekomercyjnego przewozu towarów na użytek własny
- Pojazdy do odbioru mleka i zwrotu pojemników
Wymagania dotyczące wieku kierowcy
- 18 lat - pojazdy do 7,5 tony DMC
- 21 lat - pojazdy powyżej 7,5 tony oraz przewóz osób
Kraje AETR - mapa i lista państw
Limity czasu jazdy i odpoczynków według AETR
Konwencja AETR określa następujące maksymalne limity czasu jazdy:
Limity czasu jazdy i odpoczynków, a Konwencja AETR
Parametr | Limit AETR | Uwagi |
|---|---|---|
Dzienny czas jazdy | 9 godzin | Można przedłużyć do 10 h — max 2× w tygodniu |
Tygodniowy czas jazdy | 56 godzin | — |
Dwutygodniowy czas jazdy | 90 godzin | Suma 2 kolejnych tygodni |
Ciągły czas jazdy | 4,5 godziny | Potem obowiązkowa przerwa |
Przerwa po 4,5 h jazdy | 45 minut | Można dzielić: 15 + 30 min |
Odpoczynek dobowy | 11 godzin | Może być skrócony do 9 h — max 3×/tydzień |
Odpoczynek tygodniowy | 45 godzin | Skrócony: min. 24 h (z rekompensatą) |
Odpoczynek załogi (2 kierowców) | 9 godzin / 30 h | Każdy kierowca w ciągu 30 h |
Odpoczynek na promie lub pociągu
Dobowy odpoczynek na promie lub w pociągu może być dzielony na maksymalnie 3 części, z zastrzeżeniem że aktywność między częściami nie przekracza 60 minut. Kierowca musi mieć do dyspozycji koję lub kuszetkę.
Porównanie: Konwencja AETR vs Rozporządzenie (WE) 561/2006
Konwencja AETR i Rozporządzenie 561/2006 regulują te same kwestie (czas jazdy, przerwy, odpoczynki), ale mają różny zakres terytorialny. Kluczowe różnice to:
Konwencja AETR, a Rozporządzenie 561/2006
Kryterium | Konwencja AETR | Rozporządzenie 561/2006 |
|---|---|---|
Zakres terytorialny | Cała trasa przewozu do, z lub przez państwo-stronę AETR spoza UE/EOG | Przewozy w UE, EOG i Szwajcarii |
Organ nadzorujący | EKG ONZ | Parlament Europejski i Rada UE |
Kiedy stosować | Trasa przez Turcję, Serbię, Ukrainę, Rosję itp. | Trasy wewnątrz UE/EOG (np. PL-DE-FR) |
Limity czasu jazdy | Identyczne: 9 h/dzień, 56 h/tydzień, 90 h/2 tygodnie | Identyczne: 9 h/dzień, 56 h/tydzień, 90 h/2 tygodnie |
Tachograf | Cyfrowy lub inteligentny - AETR uznaje oba | Tachograf inteligentny II gen. (G2V2) w nowych pojazdach od 21.08.2023; w przewozach międzynarodowych w UE obowiązkowy we wszystkich pojazdach od 18.08.2025 |
Kontrola w Polsce | ITD, Straż Graniczna | ITD, PIP |
Uwaga: Limity czasu jazdy są identyczne, ale oba akty mają inny zakres stosowania. Przy przewozie między państwem UE a państwem trzecim będącym stroną AETR (np. Polska-Ukraina lub Niemcy-Turcja) przepisy AETR stosuje się na całej trasie, także na odcinku przebiegającym przez UE (art. 2 ust. 3 Rozporządzenia 561/2006).
Rozporządzenie 561/2006 obowiązuje przy przewozach wykonywanych wyłącznie w UE, EOG i Szwajcarii.
Obowiązki dotyczące tachografów w ramach AETR
Konwencja AETR wymaga rejestracji czasu pracy za pomocą tachografu. Aktualne wymagania:
- Tachograf cyfrowy - obowiązkowy w pojazdach zarejestrowanych po 2006 roku
- Tachograf inteligentny - obowiązkowy w nowo rejestrowanych pojazdach w UE od czerwca 2019 r. (wersja 1), a od 21 sierpnia 2023 r. w wersji 2 (G2V2). Pojazdy wykonujące przewozy międzynarodowe w UE musiały zostać wyposażone w G2V2 do 31 grudnia 2024 r. (tachografy analogowe i cyfrowe) lub do 18 sierpnia 2025 r. (tachografy inteligentne 1. wersji)
- Karta kierowcy - wymagana do obsługi tachografu cyfrowego, wydawana przez PWPW (Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych)
- Dane z tachografu muszą być pobierane co 90 dni (z karty kierowcy: co 28 dni)
- Archiwizacja danych: minimum 12 miesięcy
Kary za naruszenia przepisów AETR
Naruszenia przepisów AETR są w Polsce karane na tych samych zasadach co naruszenia Rozporządzenia 561/2006. Kontrole prowadzi Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) na drodze i w siedzibie przedsiębiorstwa. Ustawa o transporcie drogowym przewiduje osobne kary dla kierowcy (mandat karny, załącznik nr 1) oraz dla przewoźnika i osoby zarządzającej transportem (kary administracyjne, załączniki nr 3 i 4).
Przykładowe mandaty dla kierowcy:
- Przekroczenie dziennego czasu jazdy: 50 zł (do 1 godziny) i 100 zł za każdą następną rozpoczętą godzinę;
- Jazda bez wymaganej przerwy: 50 zł (przekroczenie o 15-30 minut) i 100 zł za każde następne rozpoczęte 30 minut;
- Skrócenie dziennego odpoczynku: 50 zł (do 1 godziny) i 100 zł za każdą następną rozpoczętą godzinę;
- Użycie niedozwolonego urządzenia wpływającego na pracę tachografu (np. magnesu): 2000 zł oraz zatrzymanie prawa jazdy na 3 miesiące.
Przewoźnik odpowiada za te same naruszenia osobno i według wyższych stawek. Za manipulację tachografem grozi mu kara 10 000 zł, a zarządzającemu transportem 2000 zł. Najpoważniejsze naruszenia mogą prowadzić do postępowania w sprawie dobrej reputacji i cofnięcia licencji. Sprawdź także nasz dedykowany artykuł dotyczący taryfikatora mandatów.
AETR vs. Rozporządzenie 561/2006 - które przepisy obowiązują na Twojej trasie?
Konwencja AETR - Podsumowanie
Konwencja AETR pozostaje kluczowym aktem prawnym dla firm transportowych realizujących przewozy międzynarodowe poza terytorium UE. Znajomość jej przepisów - obok Rozporządzenia 561/2006 i Pakietu Mobilności - pozwala unikać kar ze strony ITD i służb kontrolnych krajów tranzytowych. Przewoźnikom jeżdżącym poza UE pomagamy pilnować zgodności z AETR na co dzień w ramach usługi rozliczania kierowców ciężarówek.
Potrzebujesz wsparcia? Profesjonalne rozliczanie czasu pracy kierowców obejmuje także weryfikację zgodności z AETR na trasach międzynarodowych - od analizy tras, przez kontrolę tachografów, po przygotowanie do kontroli ITD.
Konwencja AETR - Najczęściej zadawane pytania
Poniżej zebraliśmy najczęściej zadawane pytania dotyczące Konwencji AETR. Udzieliliśmy również na nie odpowiedzi. Jeżeli brakuje wśród nich nurtujących Cię kwestii, skontaktuj się z nami, a nasi specjaliści chętnie udzielą odpowiedzi!
AETR (Accord Européen sur les Transports Routiers) to europejska umowa dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe. Została podpisana w Genewie w 1970 roku i reguluje czas jazdy, przerwy oraz odpoczynki kierowców na trasach przechodzących przez kraje spoza UE/EOG - m.in. Turcję, Serbię, Ukrainę czy Rosję.
Konwencja AETR i Rozporządzenie (WE) 561/2006 mają identyczne limity czasu jazdy (9h/dzień, 56h/tydzień, 90h/2 tygodnie), ale różny zakres terytorialny. Rozporządzenie 561/2006 obowiązuje na terytorium UE/EOG, natomiast AETR stosuje się do transportu międzynarodowego przechodzącego przez kraje trzecie (spoza UE).
Mandat dla kierowcy wynosi od 50 zł (np. za przekroczenie dziennego czasu jazdy do 1 godziny) do 2000 zł (za użycie urządzenia zakłócającego pracę tachografu). Przewoźnik odpowiada osobno, a za manipulację tachografem grozi mu kara 10 000 zł. Stawki określają załączniki do ustawy o transporcie drogowym, a kary nakłada ITD. Powtarzające się poważne naruszenia mogą skutkować cofnięciem licencji transportowej.
Jest to konwencja AETR, czyli Umowa Europejska dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe. Dokument określa zasady dotyczące czasu jazdy, przerw oraz odpoczynków kierowców.
Celem konwencji AETR jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego i ujednolicenie zasad pracy kierowców w transporcie międzynarodowym. Konwencja ogranicza czas jazdy i gwarantuje minimalne odpoczynki, żeby zmniejszyć ryzyko wypadków spowodowanych zmęczeniem. Daje też przewoźnikom te same reguły we wszystkich państwach-stronach.
Przepisy AETR stosuje się podczas międzynarodowych przewozów drogowych realizowanych między państwami będącymi stronami konwencji, szczególnie na trasach przebiegających poza obszarem UE i EOG.
Konwencja AETR i Rozporządzenie (WE) 561/2006 mają identyczne limity czasu jazdy (9h/dzień, 56h/tydzień, 90h/2 tygodnie), ale różny zakres terytorialny. Rozporządzenie 561/2006 obowiązuje na terytorium UE/EOG, natomiast AETR stosuje się do transportu międzynarodowego przechodzącego przez kraje trzecie (spoza UE).
Kierowca może prowadzić pojazd maksymalnie 9 godzin dziennie. Dwa razy w tygodniu limit ten można wydłużyć do 10 godzin.
Jeśli przewóz międzynarodowy prowadzi częściowo przez państwo spoza UE/EOG, które jest stroną AETR, konwencję AETR stosuje się do całej trasy, a nie tylko do odcinka poza Unią. Wynika to z art. 2 ust. 3 Rozporządzenia (WE) 561/2006.
Kary mogą zostać nałożone zarówno na kierowcę, jak i na przewoźnika. Kierowca odpowiada za przestrzeganie czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz prawidłową obsługę tachografu. Przewoźnik odpowiada za organizację pracy, więc za te same naruszenia ITD może nałożyć na niego karę administracyjną podczas kontroli drogowej lub w siedzibie firmy.
Konwencję AETR ratyfikowało ponad 50 państw, w tym wszystkie kraje Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W praktyce AETR ma znaczenie na trasach przez państwa spoza UE/EOG, m.in. Turcję, Serbię, Ukrainę, Białoruś, Rosję, Gruzję, Kazachstan i Macedonię Północną. Pełną listę krajów znajdziesz wyżej - w sekcji o sygnatariuszach konwencji.
Tak, wszystkie państwa UE są stronami konwencji AETR, ale na przewozy wykonywane wyłącznie na terytorium UE/EOG stosuje się Rozporządzenie (WE) 561/2006. AETR stosuje się wtedy, gdy przewóz międzynarodowy prowadzi częściowo przez państwo spoza UE/EOG, które jest stroną konwencji. W takim przypadku, zgodnie z art. 2 ust. 3 Rozporządzenia 561/2006, przepisy AETR obowiązują na całej trasie, a nie tylko na odcinku poza Unią.
O ile nie wskazano inaczej - treści umieszczone na Evotax.pl są rozpowszechniane na licencji CC BY-NC-ND 4.0 DEED. Rozpowszechniane treści nie mogą być traktowane jako profesjonalne porady prawne lub konsultacje.