Jak rozliczać nocny czas pracy kierowcy zawodowego?

Czym jest nocny czas pracy kierowcy?

Nocny czas pracy kierowcy to okres czterech godzin pomiędzy godziną 00:00 i godziną 07:00 określony przez pracodawcę, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 6a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców. Definicja ta stosowana jest wyłącznie do celów ustalania czasu pracy kierowców i dotyczy wszystkich kierowców wykonujących transport drogowy - zarówno zatrudnionych na umowę o pracę, jak i umowę zlecenie oraz prowadzących własną działalność gospodarczą.

Nocne godziny kierowcy - co uwzględnia praca nocna?

Czasem pracy kierowcy w porze nocnej jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, obejmujący wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego. Należą do nich między innymi: prowadzenie pojazdu, załadunek i rozładunek, nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem, pomoc pasażerom, czynności spedycyjne, obsługa codzienna pojazdów, niezbędne formalności administracyjne oraz utrzymanie pojazdu w czystości.

Do czasu pracy nie wlicza się natomiast czasu dyżuru (jeżeli kierowca nie wykonywał pracy), nieusprawiedliwionych postojów, dobowego odpoczynku oraz przerw w pracy.

Nocny tryb pracy - rozbieżności prawne

Warto zauważyć, że istnieją dwie odrębne regulacje dotyczące pory nocnej dla kierowców. Pierwsza znajduje się w art. 151⁷ §1 Kodeksu pracy, który określa porę nocną jako 8 godzin między 21:00 a 7:00. Ta definicja ma znaczenie głównie przy ustalaniu wynagrodzenia kierowcy.

Natomiast z punktu widzenia organizacji czasu pracy istotniejsza jest definicja zawarta w ustawie o czasie pracy kierowców. Przedsiębiorca transportowy może wyznaczyć czterogodzinny okres pory nocnej w dowolny sposób, pod warunkiem że mieści się on w przedziale czasowym od północy do siódmej rano. Przykładowo, mogą to być godziny 00:00-4:00, 1:00-5:00 czy też 3:00-7:00. Kluczowe jest, aby wybrany przedział czasowy został jasno określony w regulaminie pracy przedsiębiorstwa lub w umowie zawartej z kierowcą.

Obecna treść przepisów obowiązuje od 2 lutego 2022 roku, kiedy zmieniono sformułowanie "doba" na czas "między dwoma kolejnymi okresami odpoczynku". Dzięki tej zmianie, po wykonaniu odpoczynku limit 10 godzin pracy zostaje zresetowany i nie trzeba czekać do zakończenia doby pracowniczej.

Godziny nocne kierowcy i konsekwencje pracy nocnej

Podstawową konsekwencją pracy w porze nocnej jest ograniczenie czasu pracy kierowcy. Zgodnie z art. 21 ustawy, w przypadku gdy praca jest wykonywana w porze nocnej, czas pracy kierowcy nie może przekraczać 10 godzin między dwoma kolejnymi okresami dziennego odpoczynku albo dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku.

Co istotne, nawet jeśli praca kierowcy w nocy obejmuje tylko minutę wyznaczonego okresu nocnego, cały jego dobowy czas pracy musi zostać ograniczony do maksymalnie 10 godzin.

Jakie są zasady pracy kierowcy w godzinach nocnych?

Nocny czas pracy kierowcy jest precyzyjnie uregulowany w przepisach dotyczących czasu pracy kierowców i ma bezpośredni wpływ na organizację transportu oraz bezpieczeństwo ruchu drogowego. Zarówno kierowca, jak i pracodawca muszą stosować te zasady, aby prawidłowo rozliczać dobowy czas pracy i uniknąć naruszeń.

Kiedy kierowca jest uznawany za pracującego w nocy?

Kierowca jest uznawany za pracującego w porze nocnej nawet wtedy, gdy jego praca obejmuje tylko jedną minutę wyznaczonego okresu nocnego. Nie ma znaczenia, czy jest to moment rozpoczęcia czy zakończenia pracy w danym dniu. Ta zasada dotyczy zarówno prowadzenia pojazdu, jak i innych czynności służbowych wykonywanych w tym czasie.

Zgodnie z przepisami, kierowca pracujący w nocy to także osoba, która podczas każdej doby wykonuje zadania służbowe przez co najmniej 3 godziny w wyznaczonym okresie nocnym. Dodatkowo, za pracownika nocnego uznaje się kierowcę, który przez co najmniej 1/4 całkowitego czasu pracy w okresie rozliczeniowym pracuje w porze nocnej.

Jakie ograniczenia obowiązują kierowców pracujących w nocy?

Praca kierowców w porze nocnej podlega ścisłym regulacjom prawnym, które nakładają konkretne ograniczenia czasowe oraz określają wyjątki od tych zasad. Przyjrzyjmy się szczegółowym przepisom regulującym tę kwestię.

Limit 10 godzin pracy

Podstawowym ograniczeniem dla kierowcy wykonującego pracę w porze nocnej jest limit 10 godzin pracy w czasie pomiędzy dwoma kolejnymi okresami odpoczynku kierowcy – dziennego lub dziennego i tygodniowego. Limit ten obowiązuje już wtedy, gdy choć część czasu pracy przypada na porę nocną. Wlicza się do niego czas prowadzenia pojazdu i inny rzeczywisty czas pracy, natomiast nie obejmuje on przerw w pracy, postojów ani dyspozycji.

Wyjątki od ograniczeń

Przepisy dotyczące czasu pracy przewidują wyłączenia z limitu nocnego czasu pracy kierowcy. Obejmują one w szczególności przewozy drogowe:

• Towarów pojazdami, których dopuszczalna masa całkowita z przyczepą lub naczepą nie przekracza 3,5 tony;
• Towarów w międzynarodowym transporcie, gdy masa zespołu pojazdów nie przekracza 2,5 tony;
• Osób pojazdami przeznaczonymi do przewozu maksymalnie 9 osób wraz z kierowcą.

Różnice między odpoczynkiem a czasem pracy

Czas pracy kierowcy obejmuje wszelkie czynności związane z realizacją przewozu, takie jak czas jazdy, załadunek, rozładunek, czynności spedycyjne czy obsługa pojazdu. Odpoczynek kierowcy to natomiast okres, w którym może on swobodnie dysponować swoim czasem. Do czasu pracy nie zalicza się przerw w pracy, dyspozycji ani dziennych i tygodniowych okresów odpoczynku.

Jakie są kary za przekroczenie czasu pracy kierowcy w pracy nocnej?

Naruszenie przepisów regulujących nocny czas pracy kierowcy wiąże się z realnymi sankcjami prawnymi i finansowymi, które mogą dotknąć zarówno kierowcę, jak i firmę transportową realizującą przewozy.

Mandaty i taryfikator kar

Za przekroczenie dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, nie tylko wówczas gdy praca kierowcy przypada w porze nocnej, obowiązuje następujący taryfikator kar dla przedsiębiorców:

• Do 1 godziny – mandat 50 zł;
• Od 1 do 3 godzin – 100 zł (naruszenie poważne);
• Za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 3 godzin – 200 zł (naruszenie bardzo poważne).

Brak ewidencji rzeczywistego czasu pracy kierowcy skutkuje karą 1000 zł za każdego zatrudnionego, natomiast fałszowanie lub nieudostępnienie dokumentacji podczas kontroli czasu pracy może oznaczać sankcję sięgającą nawet 8000 zł.

Wpływ na reputację firmy

Każde uchybienie w zakresie nocnego czasu pracy kierowcy oraz innych norm czasu pracy wpływa bezpośrednio na rating naruszeń przedsiębiorstwa w systemach oceny ryzyka KREPTD i ERRU. Największe znaczenie mają wykroczenia zakwalifikowane jako poważne (PN) oraz bardzo poważne (BPN). Już średnio trzy BPN na jednego kierowcę w skali roku mogą skutkować wszczęciem procedury weryfikacji dobrej reputacji przewoźnika, co w skrajnych przypadkach prowadzi do utraty licencji transportowej.

Więcej o reputacji przeczytasz w naszym artykule: Dobra reputacja firmy transportowej i konsekwencje jej utraty

Kontrole ITD i PIP

Nadzór nad prawidłowym rozliczaniem nocnego czasu pracy kierowcy sprawują przede wszystkim Inspekcja Transportu Drogowego oraz Państwowa Inspekcja Pracy. ITD prowadzi kontrole zarówno w ruchu drogowym, jak i w siedzibie firmy transportowej. Kompetencje kontrolne w tym zakresie mają również Policja, Straż Graniczna oraz Służba Celno-Skarbowa.

W trakcie kontroli drogowych praca w porze nocnej kierowcy zazwyczaj nie jest weryfikowana, jeżeli kierowca pracuje na podstawie umowy o pracę – szczegółowa analiza następuje dopiero podczas kontroli w przedsiębiorstwie, realizowanej przez PIP lub ITD.

Praca kierowcy zawodowego a pora nocna - Podsumowanie

Nocny czas pracy kierowcy to jeden z najbardziej restrykcyjnych obszarów przepisów transportowych. Każda praca wykonana w wyznaczonym 4-godzinnym przedziale między 00:00 a 07:00 automatycznie ogranicza dobowy czas pracy do maksymalnie 10 godzin licząc między kolejnymi okresami odpoczynku. Naruszenia tych zasad skutkują nie tylko mandatami, ale także punktami ryzyka w KREPTD i ERRU, które mogą doprowadzić do utraty dobrej reputacji i licencji przewoźnika. Dlatego prawidłowe ustalenie pory nocnej, ewidencja czasu pracy i kontrola grafików kierowców są kluczowe dla bezpieczeństwa i legalności działalności transportowej.

Jeśli prowadzisz firmę transportową i potrzebujesz wsparcia w rozliczaniu czasu pracy kierowcy zawodowego, który pracuje w porze nocnej, specjaliści Evotax służą pomocą! Skontaktuj się z nami i wskaż, co stanowi wyzwanie, a nasz zespół zajmie się resztą!