Tak - czas pracy kierowcy zatrudnionego u kilku pracodawców sumuje się. Tygodniowy czas pracy, łącznie z nadgodzinami, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w okresie rozliczeniowym i 60 godzin w żadnym tygodniu, liczonych łącznie we wszystkich firmach. Wprost mówi o tym art. 12 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców. Wyjątek dotyczy kierowców pojazdów do przewozu rzeczy o DMC do 3,5 t (w transporcie międzynarodowym i kabotażu do 2,5 t) oraz pojazdów do przewozu najwyżej 9 osób z kierowcą: art. 22 ustawy wyłącza wobec nich sumowanie z art. 12 ust. 3, limit 60 godzin z art. 12 ust. 2 i obowiązek oświadczenia z art. 24 ust. 1 pkt 2. Limit przeciętnie 48 godzin (art. 12 ust. 1) nadal ich obowiązuje, a łączny czas pracy u kilku firm bezpieczniej kontrolować także przy busach. Tak samo sumuje się czas jazdy i odpoczynki z rozporządzenia (WE) nr 561/2006: praca u innego pracodawcy to dla tachografu „inna praca”, a limity jazdy dotyczą kierowcy, a nie firmy.
Każdy pracodawca prowadzi własną ewidencję, ale musi znać łączny czas pracy kierowcy. Poniżej wyjaśniamy, skąd ma go wziąć, jak rozdzielić dane z tachografu między firmy i co grozi za przekroczenie limitów.
Czego dowiesz się w tym artykule
Z tego artykułu dowiesz się:
- czy czas pracy kierowcy u kilku pracodawców się sumuje i jakie limity obowiązują łącznie,
- jakie oświadczenie pracodawca musi uzyskać od kierowcy o innym zatrudnieniu,
- jak prowadzić ewidencję, gdy kierowca jeździ pojazdami kilku firm,
- jakie błędy popełniają firmy i jakie kary grożą za przekroczenie łącznego czasu pracy.
Spis Treści
- Jakie przepisy stosuje się do kierowcy pracującego w kilku firmach?
- Ewidencja u każdego pracodawcy - jak ją prowadzić?
- Najczęstsze błędy i ich konsekwencje
- Jak uniknąć problemów? Dobre praktyki i rekomendacje
- Kierowca w kilku firmach - podsumowanie
- Więcej w tym temacie
- Kierowca w kilku firmach - najczęściej zadawane pytania
Jakie przepisy stosuje się do kierowcy pracującego w kilku firmach?
Zasady czasu pracy kierowców są skomplikowane już przy jednym pracodawcy. Przy kilku umowach nakładają się na siebie różne rozkłady i systemy czasu pracy, kilka ewidencji i obowiązki kilku firm. Dlatego najpierw trzeba ustalić, które przepisy mają zastosowanie: ustawa o czasie pracy kierowców, Kodeks pracy czy rozporządzenie (WE) nr 561/2006.
Kiedy stosować ustawę o czasie pracy kierowców?
Przepisy ustawy o czasie pracy kierowców mają pierwszeństwo przed Kodeksem pracy w sprawach, które ustawa reguluje. Dotyczy to między innymi definicji tygodnia, pory nocnej, podróży służbowej oraz systemów czasu pracy kierowców: równoważnego, przerywanego i zadaniowego (art. 15-17 i art. 19 ustawy). W sprawach, których ustawa nie reguluje, stosuje się Kodeks pracy (art. 4 ustawy).
Kierowca, który wykonuje też inną pracę
Gdy kierowca wykonuje również pracę fizyczną, np. jako magazynier albo mechanik, trzeba ustalić, które przepisy stosować. Do pracy innej niż czynności kierowcy (np. w magazynie) stosuje się Kodeks pracy. W zakresie nieuregulowanym ustawą o czasie pracy kierowców Kodeks pracy stosuje się zawsze.
Jeżeli w danej dobie pracownik wykonuje zarówno obowiązki kierowcy, jak i pracownika fizycznego, bezpieczniej jest stosować przepisy bardziej rygorystyczne, czyli ustawę o czasie pracy kierowców.
Jak określić dominujący charakter pracy?
Przepisy nie podają wzoru, według którego ustala się, która praca przeważa. Ocena należy do pracodawcy i powinna wynikać z tego, co pracownik faktycznie robi, a nie tylko z nazwy stanowiska w umowie.
W praktyce ocenia się, która praca zajmuje większą część czasu pracy i do jakich zadań kierowcę zatrudniono. Gdy jednak pracownik w danym dniu prowadzi pojazd w przewozie drogowym nawet przez krótki czas, bezpieczniej jest stosować do tego dnia ustawę o czasie pracy kierowców.
Pamiętaj, że tygodniowy czas pracy kierowcy, łącznie z godzinami nadliczbowymi, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym, a w pojedynczym tygodniu 60 godzin. Te limity obowiązują kierowcę łącznie, niezależnie od liczby pracodawców (art. 12 ust. 1-3 ustawy). Wyjątek dotyczy kierowców pojazdów do przewozu rzeczy o DMC do 3,5 t (w transporcie międzynarodowym do 2,5 t) i pojazdów do przewozu najwyżej 9 osób: do nich nie stosuje się m.in. art. 12 ust. 2 i 3 ani obowiązku oświadczenia z art. 24 ust. 1 pkt 2 (art. 22 ustawy). Rekomendujemy jednak także wobec nich zbierać oświadczenia i pilnować łącznego czasu pracy.
Oświadczenie kierowcy o innym zatrudnieniu
Pracodawca nie musi zgadywać, czy kierowca pracuje gdzie indziej. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy ma obowiązek uzyskać od kierowcy oświadczenie na piśmie o wymiarze zatrudnienia u innego pracodawcy (albo o tym, że kierowca nigdzie indziej nie pracuje) oraz o przeciętnej tygodniowej liczbie godzin przewozów lub innych czynności wykonywanych na innej podstawie niż umowa o pracę, np. na zleceniu albo na własnej działalności. Pracodawca może też zakazać kierowcy jednoczesnej pracy u innego pracodawcy, jeżeli uzasadniają to bezpieczeństwo w transporcie albo przestrzeganie przepisów socjalnych (art. 24 ust. 3).
Ewidencja u każdego pracodawcy - jak ją prowadzić?
Kierowca zatrudniony w kilku firmach albo pracujący dla innej firmy dorywczo wymaga od każdego pracodawcy dokładnej ewidencji. Trzeba rejestrować czas jazdy, inną pracę, dyżury, przerwy i odpoczynki tak, żeby dało się sprawdzić łączny czas pracy i łączne limity jazdy. Rzetelna dokumentacja ogranicza ryzyko nieprawidłowości podczas kontroli.
Oddzielne rejestrowanie czasu pracy w każdej firmie
Każdy pracodawca zatrudniający kierowcę prowadzi dla niego własną ewidencję czasu pracy, niezależnie od tego, czy kierowca pracuje także u innych pracodawców. Ewidencja obejmuje wszystkie elementy czasu pracy, a nie tylko prowadzenie pojazdu: liczbę przepracowanych godzin z godziną rozpoczęcia i zakończenia pracy, godziny w porze nocnej, godziny nadliczbowe, dyżury, dni wolne i nieobecności (art. 25 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców).
Wykorzystanie tachografu i karty kierowcy
Podstawowym narzędziem do rejestrowania czasu pracy kierowcy jest tachograf. Każdy kierowca ma własną kartę kierowcy, na której zapisuje się czas jazdy, przerwy, odpoczynki i inne aktywności - niezależnie od tego, czyim pojazdem jedzie. Dane z karty kierowcy trzeba pobierać nie rzadziej niż co 28 dni, a z pamięci tachografu co najmniej co 90 dni (rozporządzenie (UE) nr 581/2010). Pliki z karty są kluczowym dowodem czasu pracy i powinny być częścią ewidencji. Aktywności zapisują się równolegle na karcie kierowcy i w pamięci urządzenia.
Manualne wpisy i ich znaczenie
Wpisy manualne w tachografie zapewniają ciągłość danych. Kierowca robi je zawsze wtedy, gdy między kolejnymi użyciami karty powstała przerwa w rejestracji, np. gdy w tym czasie pracował w innej firmie. Przy kierowcy zatrudnionym w kilku firmach to szczególnie ważne, bo brak wpisów oznacza luki w danych i może zostać uznany za naruszenie podczas kontroli. Obowiązkowe jest też oznaczanie kraju rozpoczęcia i zakończenia dziennego okresu pracy, co wynika z rozporządzenia (UE) nr 165/2014.
Papierowa czy elektroniczna ewidencja?
Ewidencja czasu pracy kierowcy może być prowadzona w formie papierowej albo elektronicznej. Elektroniczna ewidencja czasu pracy sama liczy godziny pracy, nadgodziny i odpoczynki, co ogranicza ryzyko błędów i ułatwia przygotowanie dokumentów na kontrolę PIP lub ITD. Forma papierowa jest prostsza organizacyjnie, ale bardziej czasochłonna i podatna na pomyłki. Niezależnie od formy pracodawca przechowuje ewidencję przez 10 lat po zakończeniu okresu, którego dotyczy (art. 25 ust. 6 ustawy).
Najczęstsze błędy i ich konsekwencje
Przy kierowcach zatrudnionych w kilku firmach pracodawcy często przekraczają normy czasu pracy, sami o tym nie wiedząc. Źle policzone godziny pracy, nadgodziny czy odpoczynki zwiększają ryzyko sankcji i problemów podczas kontroli.
Najczęstszą przyczyną błędów jest nieznajomość przepisów albo ich błędna interpretacja. Problem rośnie, gdy kierowca pracuje u kilku pracodawców jednocześnie, a każda firma liczy jego czas pracy tak, jakby była jedyna. Wtedy łatwo przekroczyć łączne limity.
Brak rozdzielenia czasu pracy między firmy
Jednym z najpoważniejszych błędów jest bezkrytyczne wliczanie do ewidencji aktywności z plików DDD pochodzących z pojazdów innego pracodawcy. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy kierowca pracuje równolegle u dwóch przewoźników albo okazjonalnie jeździ dla innej firmy.
Dane z tachografu „obcej” floty trafiają wtedy do ewidencji w firmie podstawowej. Efekt to źle policzone godziny pracy, pozorne nadgodziny i sztucznie skrócone odpoczynki dzienne i tygodniowe. Zasada jest taka: do ewidencji i wynagrodzenia w danej firmie wchodzi tylko praca w tej firmie, ale przy sprawdzaniu limitów jazdy i odpoczynków z rozporządzenia 561/2006 bierze się pod uwagę całą aktywność kierowcy.
Błędy przy nadgodzinach i pracy w porze nocnej
Firmy często źle liczą nadgodziny kierowców zatrudnionych w kilku firmach i pomijają dodatek za godziny nadliczbowe. Częsty błąd to też nienaliczanie dodatku za pracę w nocy, bo myli się dwie definicje pory nocnej. Kodeks pracy (art. 151⁷ i 151⁸) określa porę nocną jako 8 godzin w przedziale 21:00-7:00, wskazanych przez pracodawcę, i to za pracę w tej porze należy się dodatek nocny. Ustawa o czasie pracy kierowców definiuje porę nocną jako 4 godziny w przedziale 0:00-7:00, ale tylko do ustalania czasu pracy: jeśli kierowca pracuje w tej porze, jego czas pracy między odpoczynkami nie może przekroczyć 10 godzin (art. 2 pkt 6a i art. 21).
Trzeci błąd to wliczanie wynagrodzenia za nadgodziny albo dodatku nocnego do płacy minimalnej. Przepisy o minimalnym wynagrodzeniu wyłączają oba te składniki, więc nie mogą one „dopełniać” pensji do minimum.
Skutki kontroli PIP i ITD
Za nieprawidłowości wykryte podczas kontroli przewoźnikowi grożą kary pieniężne i sankcje administracyjne. Według załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym za nieprowadzenie ewidencji czasu pracy kara wynosi 1000 zł za każdego kierowcę (lp. 5.19), a za fałszowanie ewidencji albo odmowę jej udostępnienia 8000 zł (lp. 5.21).
Naruszenia mają też skutki dla licencji. Trzy poważne naruszenia albo jedno bardzo poważne w przeliczeniu na pojazd na rok oznaczają ostrzeżenie. Drugie bardzo poważne naruszenie w ciągu roku od ostrzeżenia prowadzi do cofnięcia części wypisów z licencji wspólnotowej, a trzecie do wszczęcia postępowania w sprawie dobrej reputacji przewoźnika (art. 15a ustawy o transporcie drogowym).
Roszczenia pracownicze i spory sądowe
Źle policzony czas pracy to także ryzyko roszczeń kierowców. Kierowca może dochodzić niewypłaconych należności, np. za nadgodziny, przez 3 lata od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 291 Kodeksu pracy), razem z odsetkami. Złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika jest przestępstwem z art. 218 § 1a Kodeksu karnego - grozi za nie grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Dlatego warto regularnie sprawdzać, czy wyliczenia są poprawne.
Jak uniknąć problemów? Dobre praktyki i rekomendacje
Ryzyko przy kierowcy zatrudnionym w kilku firmach da się ograniczyć kilkoma stałymi procedurami. Dzięki nim łatwiej uniknąć kar, błędów w ewidencji i sporów o wynagrodzenie i nadgodziny.
Szkolenie kierowców z obsługi tachografu
Kierowca musi umieć poprawnie obsługiwać tachograf. Szkolenie uczy go wpisów manualnych, rejestrowania przekroczeń granic i korzystania z funkcji takich jak OUT czy prom/kolej. Kierowca powinien rzetelnie uzupełniać dane na karcie, zwłaszcza za okresy, gdy karta nie była w urządzeniu, np. bo pracował w innej firmie. Poprawne zapisy znacząco ograniczają ryzyko kar podczas kontroli drogowych.
Regularne pobieranie danych z karty kierowcy
Dane z karty kierowcy trzeba pobierać nie rzadziej niż co 28 dni, a z pamięci tachografu co najmniej raz na 90 dni. Warto pobrać dane z karty także przy zakończeniu współpracy z kierowcą. Za nieterminowe pobranie danych przewoźnikowi grozi kara 500 zł za każdego kierowcę (karta) i 500 zł za każdy pojazd (tachograf) - lp. 6.3.17 i 6.3.18 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Systematyczne pobieranie danych to podstawa poprawnej ewidencji.
Zlecanie ewidencji firmie zewnętrznej
Przekazanie ewidencji czasu pracy kierowców firmie zewnętrznej pozwala ograniczyć koszty i ryzyko błędów. Taka firma analizuje zapisy z tachografów, liczy czas pracy i wynagrodzenia oraz na bieżąco sprawdza zgodność z przepisami. Może też pomóc podczas kontroli i w kontaktach z organami.
Monitorowanie łącznego czasu pracy we wszystkich firmach
Łączny czas pracy kierowcy zatrudnionego u więcej niż jednego pracodawcy, łącznie z godzinami nadliczbowymi, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, a w żadnym tygodniu 60 godzin. Nadgodziny w jednej firmie zmniejszają więc to, co kierowca może przepracować w drugiej. Aktualne oświadczenie kierowcy i stała wymiana informacji między pracodawcami pozwalają nie przekroczyć norm dobowych i tygodniowych.
Kierowca w kilku firmach - podsumowanie
Czas pracy kierowcy zatrudnionego w kilku firmach sumuje się. Każdy pracodawca prowadzi własną ewidencję, rozdziela dane z tachografu i karty kierowcy według firm i pilnuje, żeby łączny czas pracy nie przekroczył przeciętnie 48 godzin tygodniowo, a w żadnym tygodniu 60 godzin. Do tego dochodzą poprawne wpisy manualne, prawidłowo naliczone nadgodziny i dodatek nocny oraz aktualne oświadczenie kierowcy o innym zatrudnieniu.
Jeśli prowadzisz firmę transportową i potrzebujesz wsparcia z księgowością w transporcie, rozliczaniem czasu pracy kierowców albo sprawami kadrowo-płacowymi, skontaktuj się z nami i napisz, z czym masz problem. Osobno opisujemy prowadzenie ewidencji czasu pracy kierowców.
Więcej w tym temacie
Kierowca w kilku firmach - najczęściej zadawane pytania
Poniżej zebraliśmy najczęściej zadawane pytania o czas pracy kierowców zatrudnionych w kilku firmach. Jeżeli brakuje wśród nich Twojego pytania, skontaktuj się z nami, a nasi specjaliści chętnie odpowiedzą.
Tak, kierowca może pracować w kilku firmach jednocześnie, ale jego łączny czas pracy we wszystkich firmach, wliczając nadgodziny, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym, a w żadnym tygodniu 60 godzin (art. 12 ustawy o czasie pracy kierowców; sumowanie nie dotyczy kierowców pojazdów do 3,5 t DMC i do 9 osób - art. 22). Pracodawca może jednak zakazać kierowcy pracy u innego pracodawcy, jeżeli uzasadniają to względy bezpieczeństwa albo przestrzeganie przepisów socjalnych (art. 24 ust. 3).
Każdy pracodawca prowadzi odrębną ewidencję, ale limity liczy się łącznie dla wszystkich pracodawców. Tygodniowy czas pracy nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w okresie rozliczeniowym, a w żadnym tygodniu 60 godzin. Informację o pracy w innych firmach pracodawca bierze z pisemnego oświadczenia kierowcy. Trzeba też rozdzielić aktywności z plików DDD według pracodawców, pobierać dane z karty kierowcy co najmniej co 28 dni i pilnować wpisów manualnych za okresy przerw w rejestracji. Za fałszowanie ewidencji czasu pracy grozi kara 8000 zł.
Każdy pracodawca prowadzi oddzielną ewidencję czasu pracy kierowcy i uwzględnia w niej wszystkie aktywności w swojej firmie. Podstawą są dane z tachografu i karty kierowcy, pobierane regularnie. Ważne są też manualne wpisy w tachografie, żeby zachować ciągłość danych za okresy pracy w innej firmie.
Najczęstsze błędy to brak rozdzielenia czasu pracy między firmy i źle policzone nadgodziny. Skutkiem mogą być kary pieniężne (np. 1000 zł za każdego kierowcę za nieprowadzenie ewidencji czasu pracy), sankcje dotyczące licencji, a w skrajnych przypadkach postępowanie w sprawie dobrej reputacji przewoźnika. Możliwe są też roszczenia kierowców i spory sądowe.
Dane z karty kierowcy trzeba pobierać co najmniej raz na 28 dni, a z tachografu nie rzadziej niż co 90 dni. Za nieterminowe pobranie danych grozi kara 500 zł za każdego kierowcę i 500 zł za każdy pojazd. Warto też pobrać dane z karty przy rozwiązaniu umowy z kierowcą.
Firma zewnętrzna analizuje zapisy z tachografów, liczy czas pracy i wynagrodzenia oraz pilnuje zgodności z przepisami. To ogranicza koszty i ryzyko błędów. Taka firma może też pomóc podczas kontroli i w kontaktach z organami kontrolnymi.
Tak. Pracodawca ma obowiązek uzyskać od kierowcy oświadczenie na piśmie o wymiarze zatrudnienia u innego pracodawcy albo o tym, że kierowca nie pracuje nigdzie indziej. Oświadczenie obejmuje też przeciętną tygodniową liczbę godzin przewozów lub innych czynności wykonywanych na innej podstawie niż umowa o pracę, np. na zleceniu albo w ramach własnej działalności (art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o czasie pracy kierowców). Przepis nie dotyczy kierowców pojazdów do przewozu rzeczy do 3,5 t DMC i pojazdów do przewozu najwyżej 9 osób (art. 22), ale oświadczenie warto zbierać także od nich.
Tak, chyba że pracodawca wprowadził zakaz pracy u innego pracodawcy, uzasadniony bezpieczeństwem w transporcie albo przestrzeganiem przepisów socjalnych (art. 24 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców). Przy dodatkowej pracy obowiązują łączne limity czasu pracy, a przy prowadzeniu pojazdu także łączne limity jazdy i odpoczynków z rozporządzenia 561/2006. Kierowca, który jeździ także na własnej działalności albo na zleceniu, też podlega limitowi przeciętnie 48 godzin tygodniowo (art. 26c ustawy).
Przewoźnikowi grozi kara pieniężna z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Za przekroczenie 48 godzin tygodniowo, gdy przedłużenie do 60 godzin nie było dozwolone, kara wynosi od 50 zł (przekroczenie poniżej 2 godzin) do 350 zł za każdą rozpoczętą godzinę od 12 godzin (lp. 5.15). Za przekroczenie 60 godzin w tygodniu - od 50 zł do 300 zł za każdą rozpoczętą godzinę od 10 godzin (lp. 5.16). Naruszenie przepisów o czasie pracy jest też wykroczeniem z art. 281 § 1 pkt 5 Kodeksu pracy, za które grozi grzywna od 2000 zł do 60 000 zł.
O ile nie wskazano inaczej - treści umieszczone na Evotax.pl są rozpowszechniane na licencji CC BY-NC-ND 4.0 DEED. Rozpowszechniane treści nie mogą być traktowane jako profesjonalne porady prawne lub konsultacje.