Kod 95 to wpis w prawie jazdy (w rubryce 12, przy kategoriach C1-D+E) albo w karcie kwalifikacji kierowcy, który potwierdza, że kierowca ma wymaganą kwalifikację wstępną lub aktualne szkolenie okresowe - bez niego nie można zawodowo przewozić rzeczy ani osób pojazdami tych kategorii (także w przewozach na potrzeby własne firmy). Żeby go zdobyć, robisz badania lekarskie i psychologiczne, zakładasz Profil Kierowcy Zawodowego (PKZ), kończysz kurs (35, 140 lub 280 godzin), przy kwalifikacji wstępnej zdajesz test w WORD i wymieniasz prawo jazdy - w 2026 roku kosztuje to zwykle od ok. 1 000 zł (odnowienie) do ok. 5 000 zł (pełna kwalifikacja wstępna z badaniami i opłatami).
Czego dowiesz się w tym artykule
Z tego artykułu dowiesz się:
- co oznacza kod 95, gdzie go znaleźć i kto musi go mieć,
- jak uzyskać kod 95 krok po kroku i ile to trwa,
- czym różnią się kursy i jak wygląda egzamin w WORD,
- ile kosztuje kod 95 i jego odnowienie w 2026 roku,
- jak długo jest ważny, co grozi za jego brak i jak wygląda u kierowcy spoza UE.
Spis Treści
- Co to jest kod 95?
- Jak uzyskać kod 95 krok po kroku?
- Rodzaje kursów na kod 95
- Jak wygląda egzamin na kod 95?
- Ile kosztuje kod 95 w 2026 roku?
- Jak długo ważny jest kod 95?
- Kod 95 w prawie jazdy czy osobny dokument (KKK)?
- Kary za brak kodu 95 - kierowca i przewoźnik
- Kod 95 a pracodawca - obowiązki, koszty szkoleń i lojalka
- Najczęściej zadawane pytania o kod 95
Co to jest kod 95?
Kod 95 to unijny, zharmonizowany kod wpisywany obok kategorii prawa jazdy. Potwierdza, że kierowca uzyskał świadectwo kwalifikacji zawodowej - po kwalifikacji wstępnej albo po szkoleniu okresowym. Obowiązek wynika z dyrektywy (UE) 2022/2561 w sprawie wstępnej kwalifikacji i okresowego szkolenia kierowców (art. 10), a w Polsce z rozdziału 7a ustawy o transporcie drogowym (art. 39a-39m).
Dla pracodawcy i inspektora ITD to jeden rzut oka: jest kod 95 z aktualną datą - kierowca może jechać. Nie ma albo data minęła - przewóz jest nielegalny, nawet jeśli kierowca ma prawo jazdy właściwej kategorii.
Co oznacza kod 95 w prawie jazdy i gdzie go znaleźć?
Kod 95 znajdziesz na odwrocie prawa jazdy, w rubryce 12 "Kody", w wierszu każdej kategorii, której dotyczy kwalifikacja - np. przy C i C+E. Jeśli kierowca ma kartę kwalifikacji kierowcy zamiast wpisu w prawie jazdy, kod jest w karcie.
Jaki format ma kod 95?
Wpis ma postać 95.DD.MM.RRRR, np. 95.14.05.2031. Data to ostatni dzień ważności kwalifikacji. Format jest jednolity w całej UE, więc kontrola w Niemczech odczyta go tak samo jak polska ITD.
Kto musi mieć kod 95?
Kod 95 jest wymagany od kierowcy wykonującego przewóz drogowy pojazdem, do którego potrzebne jest prawo jazdy kategorii:
- C1, C1+E, C, C+E - ciężarówki i zestawy powyżej 3,5 t DMC,
- D1, D1+E, D, D+E - autobusy i mikrobusy.
Dotyczy to transportu krajowego i międzynarodowego, przewozów zarobkowych i na potrzeby własne oraz kierowcy na etacie, zleceniu i B2B. Kierowców pojazdów, na które wystarcza prawo jazdy kategorii B lub B+E (np. bus do 3,5 t), wymóg nie obejmuje (art. 39a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym).
Wymagany wiek zależy od kursu i rodzaju przewozu (art. 39a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym):
Minimalny wiek kierowcy zawodowego według rodzaju kursu (od 3.09.2026)
Kategoria | Po kwalifikacji wstępnej (280 h) | Po kwalifikacji wstępnej przyspieszonej (140 h) |
|---|---|---|
C, C+E | 18 lat | 21 lat |
C1, C1+E | 18 lat | 18 lat |
D, D+E | 18 lat (linie regularne w Polsce do 50 km), 20 lat (przewozy w Polsce), 21 lat (przewozy międzynarodowe) | 23 lata (21 lat na liniach regularnych do 50 km) |
D1, D1+E | 18 lat (przewozy w Polsce) | 21 lat |
Niższe progi wieku dla autobusów obowiązują od 3 września 2026 r. (nowelizacja z 17 października 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1676).
Wyjątki - kto nie potrzebuje kodu 95?
Wymogów kwalifikacji nie stosuje się m.in. do kierowców (art. 39a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym):
- pojazdów, których konstrukcja ogranicza prędkość do 45 km/h,
- pojazdów sił zbrojnych, obrony cywilnej, straży pożarnej i służb porządku publicznego - gdy przewóz wiąże się z ich zadaniami,
- pojazdów testowanych na drogach oraz nowych lub po remoncie, jeszcze niewprowadzonych do użytku,
- pojazdów używanych w sytuacjach zagrożenia i akcjach ratunkowych,
- pojazdów do nauki jazdy i egzaminów, jeśli w tym czasie nie służą do przewozu handlowego,
- pojazdów do niehandlowego (prywatnego) przewozu osób lub rzeczy,
- pojazdów przewożących materiały lub sprzęt potrzebne kierowcy w pracy - jeśli prowadzenie pojazdu nie jest jego głównym zajęciem,
- pojazdów na obszarach wiejskich w ramach własnej działalności kierowcy, który nie oferuje usług przewozowych, a przewóz jest sporadyczny,
- pojazdów gospodarstw rolnych, ogrodniczych, leśnych i rybackich przewożących rzeczy w ramach własnej działalności - chyba że kierowanie jest głównym zajęciem kierowcy albo trasa wychodzi ponad 100 km od siedziby.
Zwolnienia są interpretowane wąsko. Jeśli kierowca jeździ zawodowo, choćby kilka dni w miesiącu, przyjmij, że kod 95 jest potrzebny.
Kwalifikacja wstępna czy od razu szkolenie okresowe?
Kierowcy, którzy mieli prawo jazdy kategorii C1/C wydane do 9 września 2009 r. albo D1/D wydane do 9 września 2008 r., mają prawa nabyte - nie robią kwalifikacji wstępnej, tylko szkolenie okresowe co 5 lat (art. 4 dyrektywy 2022/2561). Wszyscy, którzy zrobili prawo jazdy później, zaczynają od kwalifikacji wstępnej (pełnej lub przyspieszonej).
Jak uzyskać kod 95 krok po kroku?
Wybierasz kurs, robisz badania, zakładasz PKZ w wydziale komunikacji, kończysz szkolenie (przy kwalifikacji wstępnej - z testem w WORD) i wymieniasz prawo jazdy na dokument z wpisem 95. Kolejność jest ważna: bez PKZ ośrodek nie zapisze cię na kurs, a WORD nie wyznaczy testu.
Krok 1. Wybierz rodzaj kursu
- Pierwszy kod 95 (prawo jazdy C po 9.09.2009 / D po 9.09.2008): kwalifikacja wstępna (280 h) albo przyspieszona (140 h) - zależnie od wieku.
- Masz kod 95 na ciężarówki, chcesz jeździć autobusem (lub odwrotnie): kwalifikacja wstępna uzupełniająca (70 h) albo uzupełniająca przyspieszona (35 h).
- Kod 95 się kończy albo masz prawa nabyte: szkolenie okresowe (35 h).
Krok 2. Zrób badania lekarskie i psychologiczne
Badania przeprowadza uprawniony lekarz i uprawniony psycholog transportu. Orzeczenia muszą potwierdzać brak przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy (art. 39j i 39k ustawy o transporcie drogowym). Jeśli już pracujesz jako kierowca, na badania kieruje cię i płaci za nie pracodawca (art. 39l ust. 1).
Krok 3. Załóż Profil Kierowcy Zawodowego (PKZ)
W wydziale komunikacji właściwym dla miejsca zamieszkania składasz wniosek o wydanie prawa jazdy - na tej podstawie urząd generuje PKZ. Według karty usługi Urzędu m.st. Warszawy trwa to do 2 dni roboczych.
Dokumenty do PKZ i późniejszej wymiany prawa jazdy:
- wniosek o wydanie prawa jazdy i kolorowe zdjęcie 35 x 45 mm,
- orzeczenie lekarskie i psychologiczne o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy,
- kopia dotychczasowego prawa jazdy (oryginał do wglądu) i dokument tożsamości,
- oświadczenie o przebywaniu na terytorium RP, a u cudzoziemców - dokument potwierdzający legalny pobyt,
- przy wymianie: świadectwo kwalifikacji zawodowej (lub informacja o nim w PKZ) i dowód opłaty 100 zł.
Krok 4. Ukończ kurs i (przy kwalifikacji wstępnej) zdaj test w WORD
Numer PKZ przekazujesz ośrodkowi szkolenia wpisanemu do rejestru wojewody. Po kwalifikacji wstępnej, przyspieszonej i uzupełniających podchodzisz do testu w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego (art. 39b1 ust. 3). Po szkoleniu okresowym testu nie ma - świadectwo wydaje kierownik ośrodka (art. 39e).
Krok 5. Wymień prawo jazdy na dokument z wpisem 95
Ze świadectwem wracasz do wydziału komunikacji. Starosta dokonuje wpisu w formie wymiany prawa jazdy (art. 15 ustawy o kierujących pojazdami) za 100 zł; dokument jest gotowy w ciągu do 30 dni, status sprawdzisz w urzędzie lub w serwisie info-kierowca.
Do jazdy potrzebne jest prawo jazdy z aktualnym wpisem kodu 95 albo karta kwalifikacji kierowcy (art. 39f ust. 1) - samo świadectwo z ośrodka nie wystarczy. Wniosek o wymianę składaj od razu po kursie.
Ile trwa zrobienie kodu 95?
Ile trwa zrobienie kodu 95 - etapy
Etap | Ile trwa |
|---|---|
Badania lekarskie i psychologiczne | zwykle 1 dzień |
Wygenerowanie PKZ | do 2 dni roboczych |
Szkolenie okresowe | 35 h, min. 5 dni (max 7 h zajęć dziennie) |
Kwalifikacja wstępna przyspieszona / pełna | 140 h / 280 h - w praktyce kilka tygodni / 2-3 miesiące |
Termin testu w WORD | do 30 dni od wyznaczenia terminu |
Wymiana prawa jazdy | do 30 dni |
Przy odnowieniu licz zwykle 3-5 tygodni od zapisu na kurs do odbioru prawa jazdy, przy pierwszym kodzie 95 przez kwalifikację przyspieszoną - 2-3 miesiące.
Rodzaje kursów na kod 95
Wymiar godzin i zakres zajęć określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 7 października 2026 r. w sprawie szkolenia i egzaminowania kierowców wykonujących przewóz drogowy (Dz.U. 2026 poz. 1355), które od 3 listopada 2026 r. zastępuje rozporządzenie z 25 marca 2022 r. Parametry kursów i testu są takie same jak w dotychczasowych przepisach.
Rodzaje kursów na kod 95 - godziny i test w WORD
Kurs | Dla kogo | Godziny | Test w WORD |
|---|---|---|---|
Kwalifikacja wstępna | młodsi kierowcy (C od 18 lat, D od 18/20/21 lat - zależnie od rodzaju przewozu) | 280 h (min. 195 h części podstawowej, min. 65 h teorii specjalistycznej, min. 20 h praktyki, w tym min. 12 h jazdy w ruchu i 4-8 h w warunkach specjalnych) | tak |
Kwalifikacja wstępna przyspieszona | kierowcy 21+ (C) / 23+ (D), C1 od 18 lat | 140 h (min. 97 h + 33 h teorii, min. 10 h praktyki, w tym min. 6 h jazdy w ruchu i 2-4 h w warunkach specjalnych) | tak |
Kwalifikacja wstępna uzupełniająca | masz kwalifikację na jedną grupę (np. ciężarówki), chcesz drugą (autobusy) | 70 h (min. 65 h teorii, 5 h praktyki) | tak (część specjalistyczna) |
Kwalifikacja wstępna uzupełniająca przyspieszona | jak wyżej, wariant przyspieszony | 35 h (32,5 h teorii, 2,5 h praktyki) | tak (część specjalistyczna) |
Szkolenie okresowe | odnowienie kodu 95 co 5 lat, prawa nabyte | 35 h (5 modułów po 7 h) | nie |
Kwalifikacja wstępna (280 h) jest najdłuższa, ale pozwala zacząć pracę najwcześniej - kategorię C już w wieku 18 lat, D od 20 lat w przewozach krajowych (od 18 lat na liniach regularnych do 50 km), a w przewozach międzynarodowych od 21 lat. Kwalifikacja przyspieszona (140 h) to najczęstsza droga dla dorosłych, którzy robią prawo jazdy C lub D i od razu chcą jeździć zawodowo. Kwalifikacje uzupełniające są dla kierowcy, który ma już kwalifikację w jednym bloku i chce jeździć pojazdami z drugiego (art. 39b2) - nie powtarza części podstawowej.
Szkolenie okresowe - odnowienie kodu 95
Szkolenie okresowe kończy się co 5 lat, licząc od dnia uzyskania świadectwa kwalifikacji (art. 39d ust. 2 ustawy o transporcie drogowym) - jako jeden kurs 35-godzinny albo cykl pięciu 7-godzinnych modułów rozłożonych na 5 lat (art. 39d ust. 3). Zajęcia teoretyczne trwają maksymalnie 7 godzin dziennie, więc kurs zajmuje minimum 5 dni.
Online: zdalnie można odbyć do 12 godzin w ramach dwóch teoretycznych modułów (§ 18 ust. 6 rozporządzenia), i tylko w ośrodku działającym w tym zakresie co najmniej 3 lata (art. 39aa ust. 4). Całego szkolenia przez internet zrobić się nie da.
Jeśli kodu 95 nie odnowiłeś, bo przez jakiś czas nie jeździłeś, przed powrotem do pracy kończysz szkolenie okresowe - kwalifikacji wstępnej nie powtarzasz (art. 39d ust. 5).
Jak wygląda egzamin na kod 95?
Egzamin to komputerowy test jednokrotnego wyboru w WORD. Dotyczy tylko kwalifikacji wstępnej i jej odmian - przy szkoleniu okresowym egzaminu nie ma. Zasady opisują art. 39b1 ustawy o transporcie drogowym i § 25-34 rozporządzenia z 7 października 2026 r.
Egzamin na kod 95 - parametry testu
Parametr | Kwalifikacja wstępna i przyspieszona | Kwalifikacja uzupełniająca (obie) |
|---|---|---|
Liczba pytań | 30 (20 z części podstawowej + 10 specjalistycznych) | 10 (część specjalistyczna) |
Próg zdania | min. 16/20 i min. 5/10 | min. 5/10 |
Czas | 45 minut | 15 minut |
Opłata | 50 zł | 50 zł |
Jak zapisać się na egzamin?
Zgłaszasz się do WORD z numerem PKZ i dowodem opłaty 50 zł oraz informujesz, czy potrzebujesz tłumacza. WORD wyznacza datę testu, która nie może przypadać później niż 30 dni od dnia jej wyznaczenia. Na test zabierz dowód osobisty, paszport albo kartę pobytu (wystarczy też mObywatel). Wynik widzisz od razu, a po zdaniu WORD wydaje świadectwo i wpisuje je do PKZ. Poprawka to kolejne 50 zł.
Pytania na kod 95 i język egzaminu
Pytania pochodzą z ministerialnego katalogu liczącego maksymalnie 1500 pytań i - inaczej niż na prawo jazdy - nie są publikowane (art. 39b1 ust. 6a i 7). Zakres: racjonalna i bezpieczna jazda, mocowanie ładunku lub bezpieczeństwo pasażerów, przepisy transportowe (w tym czas pracy kierowcy), zagrożenia w zawodzie oraz obsługa i logistyka. Testy "na kod 95" w internecie to opracowania ośrodków i wydawców, nie oficjalna baza.
Test zdajesz po polsku albo w innym języku, jeśli WORD go zapewnia; jeśli nie - z tłumaczem przysięgłym, którego zapewniasz sam (§ 25 ust. 2 i § 30 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia). Samo szkolenie ośrodek może prowadzić w języku obcym, np. ukraińskim (§ 18 ust. 9).
Ile kosztuje kod 95 w 2026 roku?
Ceny kursów ustala każdy ośrodek sam, więc poniżej są widełki z ofert opublikowanych w 2026 roku (ośrodki i karty usług w Bazie Usług Rozwojowych PARP). Opłaty urzędowe są stałe.
Koszty kodu 95 w 2026 roku
Pozycja | Koszt 2026 | Źródło ceny |
|---|---|---|
Szkolenie okresowe (35 h) | ok. 900-1 200 zł | oferty ośrodków (Piaseczno, Warszawa, Konin, Zielona Góra) |
Kwalifikacja wstępna przyspieszona (140 h) | ok. 2 700-3 600 zł | oferty ośrodków (Legnica, Piaseczno, Sztum, Sanok) |
Kwalifikacja wstępna (280 h) | ok. 3 850-4 450 zł | oferty ośrodków (Gozdów, Dębica, Kobylnica) |
Kwalifikacje uzupełniające | wycena w ośrodku | ceny w ofertach bardzo rozbieżne |
Test kwalifikacyjny w WORD | 50 zł | § 45 rozporządzenia z 2026 r. |
Badanie lekarskie | do 200 zł | typowa cena (limit 200 zł z art. 79a UoKP dla badań kierowców) |
Badanie psychologiczne | 150 zł | § 13 rozporządzenia MZ w sprawie badań psychologicznych (t.j. Dz.U. 2022 poz. 165) |
Wydanie prawa jazdy z wpisem 95 | 100 zł | opłata urzędowa |
Ile kosztuje kod 95 łącznie?
- Odnowienie (szkolenie okresowe + badania + wymiana prawa jazdy): ok. 1 000-1 650 zł. Kierowcy na etacie badania opłaca pracodawca, więc sam płacisz ok. 1 000-1 300 zł albo nic (patrz sekcja o pracodawcy).
- Pierwszy kod 95 przez kwalifikację przyspieszoną: ok. 2 850-4 100 zł.
- Pierwszy kod 95 przez pełną kwalifikację wstępną: ok. 4 000-5 000 zł.
Ceny nie obejmują kursu na samo prawo jazdy C lub D. Część ośrodków wlicza opłatę za test w cenę kursu albo oferuje raty, a część kursów (także kwalifikacja wstępna) jest dostępna z dofinansowaniem w Bazie Usług Rozwojowych PARP.
Jak długo ważny jest kod 95?
Kod 95 jest ważny 5 lat od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej - ale nie dłużej niż orzeczenia lekarskie i psychologiczne (art. 15 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami). Po dacie z wpisu nie ma okresu przejściowego: kierowca z wygasłym kodem nie może wykonywać przewozu ani jednego dnia. Szkolenie okresowe zaplanuj z kilkutygodniowym zapasem (5 dni kursu, do 2 dni na PKZ, do 30 dni na nowe prawo jazdy).
Kod 95 po 60. roku życia
Po ukończeniu 60 lat badania lekarskie i psychologiczne robi się co 30 miesięcy zamiast co 5 lat (art. 39j ust. 4 i art. 39k ust. 3 ustawy o transporcie drogowym). Ponieważ wpis nie może trwać dłużej niż orzeczenia, kod 95 kierowcy po 60-tce bywa wpisany na 2,5 roku. Szkolenie okresowe nadal robi się co 5 lat.
Gdzie sprawdzić kod 95 i jego ważność?
- W prawie jazdy - rubryka 12 na odwrocie, przy każdej kategorii C1-D+E.
- W karcie kwalifikacji kierowcy - jeśli kierowca ma kartę zamiast wpisu.
- W wydziale komunikacji - urząd widzi PKZ i dane z centralnej ewidencji kierowców.
- Usługa Sprawdź uprawnienia kierowcy na gov.pl pokazuje kategorie prawa jazdy i ich ważność, ale nie kod 95.
Kod 95 w prawie jazdy czy osobny dokument (KKK)?
Kod 95 może być wpisany w prawie jazdy albo w karcie kwalifikacji kierowcy - oba dokumenty mają tę samą moc i oba ITD honoruje przy kontroli (art. 39f ustawy o transporcie drogowym). Kartę wydaje się tylko wtedy, gdy nie da się wydać polskiego prawa jazdy z wpisem - czyli kierowcy z zagranicznym prawem jazdy, który nie ma miejsca zamieszkania w Polsce (art. 15a ustawy o kierujących pojazdami, art. 39f ust. 3 UTD). Szczegóły opisaliśmy w artykule karta kwalifikacji kierowcy - kiedy zamiast wpisu w prawie jazdy.
Kod 95 dla kierowcy z Ukrainy i spoza UE
Kierowca z Ukrainy, Białorusi, Gruzji czy innego kraju spoza UE może zrobić kwalifikację w Polsce, jeśli ma PKZ, przebywa w Polsce co najmniej 185 dni w roku albo zamierza jeździć dla firmy z siedzibą w Polsce (art. 39b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Ścieżka jest taka sama jak u Polaka: badania, PKZ, kurs, test w WORD (z tłumaczem, jeśli WORD nie ma testu w jego języku). Różni się dokument na końcu:
- jeśli mieszka w Polsce (co najmniej 185 dni w roku), kod 95 dostaje co do zasady w polskim prawie jazdy - po wymianie zagranicznego prawa jazdy na polskie,
- kartę kwalifikacji kierowcy dostaje kierowca z zagranicznym prawem jazdy, który nie ma w Polsce miejsca zamieszkania, np. mieszka za granicą i jeździ dla polskiej firmy (art. 15a ustawy o kierujących pojazdami).
Samo ukraińskie świadectwo kwalifikacji nie wystarczy - przy kontroli liczy się kod 95 wydany w UE/EOG, Szwajcarii albo Wielkiej Brytanii. W międzynarodowym przewozie rzeczy kierowca spoza UE potrzebuje też świadectwa kierowcy, a pracodawca musi zalegalizować jego pracę (zezwolenie, oświadczenie albo powiadomienie - zależnie od obywatelstwa i statusu). Całą procedurę opisaliśmy w poradniku jak zatrudnić kierowcę spoza UE.
Kary za brak kodu 95 - kierowca i przewoźnik
Kary wynikają z taryfikatorów w załącznikach do ustawy o transporcie drogowym: kierowca odpowiada z art. 92 (grzywna, zał. nr 1), przewoźnik z art. 92a ust. 1 (kara administracyjna, zał. nr 3), a zarządzający transportem i inne osoby z art. 92a ust. 2 (zał. nr 4).
Kary za brak kodu 95 - taryfikator
Naruszenie | Kogo dotyczy | Kara | Podstawa |
|---|---|---|---|
Przewóz bez dokumentu potwierdzającego kwalifikację wstępną lub szkolenie okresowe (brak wpisu 95, wpis po terminie, brak karty kwalifikacji) | kierowca | 150 zł grzywny | zał. nr 1 lp. 3 |
Przewóz rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego kierowcy | przewoźnik | 1 500 zł | zał. nr 3 lp. 1.15 |
Przewóz przez kierowcę bez kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego | zarządzający transportem / osoba wykonująca czynności związane z przewozem | 1 500 zł | zał. nr 4 lp. 4.1 |
Kierowca bez orzeczenia lekarskiego / psychologicznego | zarządzający transportem / osoba wykonująca czynności związane z przewozem | po 1 000 zł | zał. nr 4 lp. 4.2-4.3 |
Kierowca, który jedzie bez aktualnego kodu 95 - bez wpisu albo z wpisem po terminie - dostaje 150 zł grzywny. Jeśli odmówi przyjęcia mandatu, sąd może orzec grzywnę do 2 000 zł (art. 92 ust. 1). Dużo bardziej kosztowny jest taki przewóz dla firmy: przewoźnik płaci 1 500 zł za każdego kierowcę bez kwalifikacji, a naruszenie liczy się jako bardzo poważne (grupa 7.1 BPN) przy ocenie dobrej reputacji. Zarządzający transportem może dodatkowo dostać karę 1 500 zł - chyba że przewoźnik sam jest zarządzającym, wtedy nakłada się tylko jedną karę (art. 92a ust. 10).
Limity sumy kar z jednej kontroli (art. 92a ust. 3-5):
- kontrola drogowa, przewoźnik - do 12 000 zł,
- kontrola w firmie, przewoźnik - do 15 000 zł (do 10 kierowców), 20 000 zł (11-50), 25 000 zł (51-250), 30 000 zł (ponad 250 kierowców),
- zarządzający transportem i inne osoby - do 3 000 zł.
Kod 95 a pracodawca - obowiązki, koszty szkoleń i lojalka
Obowiązek zdobycia kodu 95 spoczywa na kierowcy, ale pracodawca odpowiada za to, kogo dopuszcza do jazdy. Firma może zatrudnić kierowcę tylko wtedy, gdy ma on kwalifikację, aktualne szkolenie okresowe i brak przeciwwskazań lekarskich i psychologicznych (art. 39a ust. 1).
Obowiązki przewoźnika z art. 39l
Przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy musi (art. 39l ust. 1 ustawy o transporcie drogowym):
- kierować kierowców na szkolenia okresowe oraz badania lekarskie i psychologiczne,
- pokrywać koszty badań,
- przechowywać przez cały okres zatrudnienia dane o świadectwach kwalifikacji (lub ich kopie) i kopie orzeczeń,
- prowadzić dokumentację badań,
- przekazać kierowcy kopie orzeczeń i świadectw przy rozwiązaniu stosunku pracy,
- stworzyć warunki organizacyjne, żeby kierowca mógł ukończyć szkolenie okresowe.
Przed zatrudnieniem sprawdź prawo jazdy właściwej kategorii, wpis 95 z datą ważności (albo kartę kwalifikacji), orzeczenia, a u kierowcy spoza UE także legalność pobytu i pracy oraz świadectwo kierowcy przy międzynarodowym przewozie rzeczy. Daty ważności kodu 95 i orzeczeń trzymaj w jednym zestawieniu z przypomnieniem na 2 miesiące przed końcem. Jeśli nie chcesz tego pilnować sam, prowadzimy to w ramach obsługi kadrowej firm transportowych - razem z teczkami osobowymi kierowców, w których te dokumenty muszą się znaleźć.
Kto płaci za szkolenie okresowe - pracodawca czy kierowca?
Ustawa o transporcie drogowym mówi, że przewoźnik "może" pokryć koszty szkoleń okresowych (art. 39l ust. 2). Od 26 kwietnia 2023 r. obowiązuje jednak art. 94(13) Kodeksu pracy: szkolenia potrzebne do pracy na danym stanowisku, których obowiązek wynika z przepisów prawa albo które pracownik odbywa na polecenie przełożonego, odbywają się na koszt pracodawcy i w miarę możliwości w godzinach pracy, a czas szkolenia poza godzinami pracy wlicza się do czasu pracy.
Ministerstwo Infrastruktury uważa art. 39l ust. 2 UTD za przepis szczególny wobec Kodeksu pracy: przewoźnik musi skierować kierowcę na szkolenie okresowe i umożliwić mu jego ukończenie, ale nie musi za nie płacić. Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej miało co do tego wątpliwości, a sądy tej kwestii jeszcze nie rozstrzygnęły. W praktyce ryzyko pojawia się wtedy, gdy pracodawca wysyła kierowcę na konkretny kurs w konkretnym terminie - kierowca może wtedy powołać się na art. 94(13) KP i żądać zwrotu kosztów oraz wliczenia czasu kursu do czasu pracy. Najbezpieczniej zapisać zasady finansowania szkolenia okresowego w umowie o pracę albo w regulaminie wynagradzania. Kwalifikację wstępną kandydat, który nie jest jeszcze pracownikiem, finansuje zwykle sam albo przez umowę z przyszłym pracodawcą.
Lojalka za kod 95
Jeśli pracodawca finansuje kierowcy podnoszenie kwalifikacji (np. kwalifikację uzupełniającą o autobusy), może zawrzeć z nim na piśmie umowę lojalnościową na maksymalnie 3 lata (art. 103(4)-103(5) Kodeksu pracy). Kierowca zwraca koszty proporcjonalnie tylko wtedy, gdy bez uzasadnionej przyczyny przerwie naukę, sam wypowie umowę (poza przypadkiem mobbingu), rozwiąże ją bez wypowiedzenia bez podstaw albo zostanie zwolniony dyscyplinarnie. Gdy to pracodawca wypowiada umowę, zwrotu nie ma. Przy szkoleniu okresowym, które jest obowiązkowe z mocy prawa, zapis o zwrocie kosztów jest ryzykowny w świetle art. 94(13) KP.
Kierowca na B2B
Kod 95 musi mieć także kierowca na samozatrudnieniu - art. 39a-39l stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy osobiście wykonującego przewóz (art. 39m), więc kontraktor sam finansuje kursy i badania, chyba że umowa ze zleceniodawcą stanowi inaczej. Przy kontroli w firmie kierowców na B2B wykonujących przewozy na jej rzecz liczy się do limitu kar jak etatowych (art. 92a ust. 6).
Zatrudniasz kierowców spoza UE? Kod 95 to tylko jeden z dokumentów - zajmujemy się też legalizacją zatrudnienia kierowców spoza UE, więc zezwolenia, umowy i dokumenty kwalifikacyjne trafiają do akt od razu i w komplecie.
Najczęściej zadawane pytania o kod 95
Szkolenie okresowe kosztuje w 2026 roku zwykle 900-1 200 zł. Do tego 100 zł za nowe prawo jazdy i - jeśli płacisz sam - badania lekarskie (do 200 zł) i psychologiczne (150 zł). Łącznie to ok. 1 000-1 650 zł; kierowcy na etacie badania opłaca pracodawca.
Za samo świadectwo nie płacisz osobno - wydaje je ośrodek (po szkoleniu okresowym) albo WORD (po teście). Płacisz za kurs, test w WORD (50 zł) i wymianę prawa jazdy (100 zł). Całość to od ok. 1 000 zł przy odnowieniu do ok. 5 000 zł przy pełnej kwalifikacji wstępnej.
To komputerowy test jednokrotnego wyboru w WORD: 30 pytań (20 podstawowych i 10 specjalistycznych), 45 minut. Trzeba mieć co najmniej 16 dobrych odpowiedzi w części podstawowej i 5 w specjalistycznej. Opłata wynosi 50 zł, wynik widzisz od razu.
Nie. Szkolenie okresowe kończy się bez testu w WORD - świadectwo wydaje kierownik ośrodka po 35 godzinach zajęć. Egzamin zdają tylko kursanci kwalifikacji wstępnej, przyspieszonej i uzupełniających.
Na odwrocie prawa jazdy, w rubryce 12, przy kategoriach C1-D+E - zapis 95.DD.MM.RRRR to data końca ważności. Jeśli kierowca ma kartę kwalifikacji kierowcy, kod jest w karcie. Dane z PKZ potwierdzi wydział komunikacji.
Szkolenie okresowe trwa 35 godzin (minimum 5 dni), kwalifikacja wstępna przyspieszona 140 godzin, a pełna 280 godzin. Kwalifikacje uzupełniające trwają 70 lub 35 godzin. Dolicz do 2 dni na PKZ i do 30 dni na nowe prawo jazdy.
Kierowca dostaje 150 zł grzywny (zał. nr 1 lp. 3); jeśli nie przyjmie mandatu, sąd może orzec grzywnę do 2 000 zł (art. 92 ust. 1). Przewoźnik płaci 1 500 zł kary administracyjnej za każdego takiego kierowcę, a zarządzający transportem może dodatkowo dostać karę 1 500 zł - chyba że przewoźnik sam jest zarządzającym (art. 92a ust. 10).
Tak. Kod 95 to zharmonizowany kod unijny, uznawany we wszystkich państwach UE i EOG oraz w Szwajcarii. Polska honoruje też kod 95 wydany w Wielkiej Brytanii.